مردسالاري و زبان‌شناسي اجتماعي در شعر(مطالعۀ موردي: مفهوم پدرسالاري در اساطير ايراني)

زبان از منظرهاي مختلفي قابل‌مطالعه است و يكي از روش‌هاي پژوهش دگرگوني‌هاي زباني در جامعه، پژوهش در منابع فرهنگي جامعه از قبيل داستان‌ها، رمان‌ها، توليدات موسيقيايي و اشعار و اساطير كهن است. از مقولات موردتوجه رسانه‏ها كه در بازنمايي‏ها جايگاه مهمي را به خود اختصاص داده است، مقولۀ جنسيت و به‌طور ويژه بازنمايي جنسيتي مردانه يا زنانه است. نمايش مردسالاري جنبه‌هاي مختلف مثبت و منفي دارد و در فرهنگ‏هاي مختلف دگرگون است و نحوۀ به تصوير كشيدن مرد داراي اقتدار و تأثيرگذار برخاسته از مؤلفه‌هاي يك فرهنگ به نقش و جايگاه او در همان بستر و زمينه است. هدف پژوهش حاضر، مطالعۀ شيوۀ بازنمايي مردسالاري در شكل مثبت در شعر كهن فارسي از منظر زبان‌شناسي اجتماعي است. به اين منظور، ابياتي كه در ارتباط روشن‌تري با موضوع تحقيق، يعني تعامل زباني مبتني بر جنسيت، هستند انتخاب شده‏ و با استفاده از روش تحليل نشانه‌شناختي سه سطحي بارت، نحوۀ بازنمايي شخصيت مرد و به‌طور مشخص پدر، همچنين جايگاه زباني پدر در برابر ديگر نقش‌ها از منظر زبا‏ن‏شناسي اجتماعي تحليل شده‏ است. نتايج به‌دست‌آمده، نشان مي‏دهد در شعر كهن شاهد بازنمايي از نوع كنترل زباني مردان، فرادستي زباني پدر در برابر ديگر نقش‌ها، غياب گفتگو و بسترسازي براي درخواست از مرد كانوني (پدر) و همچنين جنسيت‏زدگي در مراودات زباني هستيم كه اين بازنمايي مبتني بر ايدئولوژي و گفتمان مردسالاري در جامعه است و هرچند مثبت قلمداد مي‌شده است در جامعه و فرهنگ كنوني آن جايگاه و نقش را بر عهده ندارد.