نگاهي تازه به پي ‌بست ضميري سوم‌ شخص مفرد (‍‍‍ـش/aš/eš) در فارسي محاوره‌اي از منظر نقش ‌گرايي

در پژوهش حاضر تلاش مي‌شود يك مورد خاص از كاربرد پي‌ بست ضميري (‍‍‍ـش) در فارسي محاوره‌اي از منظر نقش‌گرايي مورد بررسي قرار گيرد. براي تهيه پيكره از دو رمان مجموعاً 56500 واژه‌اي كه به زبان محاوره‌اي نگارش يافته و هم‌چنين اطلاعات موجود در فضاي مجازي استفاده شد و 110 جمله با ساخت موردنظر استخراج گرديد. بررسي داده‌ها نشان مي‌دهد مرجع پي‌بست (‍‍‍ـش) دانش مشترك و مفروض ميان طرفين مكالمه است كه ممكن است در قالب يك گزاره در گفتمان بازنمايي شود و يا با استفاده از يك عنصر در زبان فعال شود؛ بنابراين پي‌بست (‍‍‍ـش) از لحاظ ساختاري محرك پيش‌انگاري و افزوده‌هاي (راستش، حقيقتش، واقعيتش) گفتمان‌نما هستند. مرجع پي‌بست حاوي اطلاع كهنه و معرفۀ مشخص است؛ اما گزارۀ پس از آن حاوي اطلاع نو و نكرۀ مشخص است. گزاره‌اي كه پس از پي‌بست ضميري مي‌آيد كانون اطلاعي جمله است. پي‌بست ضميري سوم‌شخص مفرد هم در قالب افزوده و هم يك بند در آغاز جمله ظاهر مي‌شود كه هر دو صورت در جمله قابل‌حذف هستند و نقش معنايي و كاربردي آنان تصريحِ بيان حقيقت است.