فراتحليل مطالعات توانمندسازي اقتصادي زنان و دلالت‌‌‌هاي فرهنگي-اجتماعي آن در ايران

مسألۀ توانمندسازي زنان يكي از اساسي‌ترين مباحث جوامع معاصر است كه پيوند اجتناب‌ناپذيري با امر توسعۀ آنها دارد. در كشور ما نيز به طور مشخص از برنامۀ چهارم توسعه، توانمندسازي زنان در زمره سياست‌هاي كلان و اجرايي قرار گرفته است. پيرو اين امر، پژوهش‌هاي متعددي در حوزه‌هاي مختلف تلاش داشته‌اند مسألۀ توانمندسازي زنان در كشور را مورد ارزيابي و سنجش قرار دهند. هدف پژوهش حاضر فراتحليل مطالعات صورت‌گرفته در حوزۀ توانمندسازي اقتصادي زنان است تا تصويري جامع از يافته‌ها و مشخصات مطالعات به دست آمده ارائه كند. انتخاب روش فراتحليل كيفي، از اين جهت است كه امكان ارزيابي و مرور مطالعات را در دو بخش مشخصات صوري و ساختاري و نيز يافته‌هاي محتوايي فراهم مي‌كند. مجموع مطالعاتي كه بررسي شده است، 70 مورد است و شامل انواع مقالات و پايان‌نامه‌ها بوده‌اند كه دو كليد واژۀ توانمندسازي اقتصادي و زنان را در اشتراك داشته‌اند. طيفي از پايگاه‌هاي داده‌اي مجازي مانند نورمگز و پايگاه علوم انساني تا كتابخانه‌هاي دانشگاه‌هاي معتبر كشور، منبع جمع‌آوري داده‌ها بوده‌اند. نتايج نشان مي‌دهد از نيمۀ دهۀ 90 شمسي به اين سو، با فراواني قابل ملاحظه‌اي از مطالعات اين حوزه مواجه بوده‌ايم كه با پراكندگي رشته‌اي همراه بوده است و رشته‌هاي حوزۀ كشاورزي به همراه علوم اجتماعي پيشتاز آنها هستند. روش‌هاي مورد استفاده به طور عمده، كمي و مبتني بر پرسشنامه‌هاي بزرگ مقياس هستند. نتايج يافته‌هاي توصيفي نشان مي‌دهد كه توانمندسازي اقتصادي، مقدمه‌اي براي شروع توسعه است. سياست‌هاي اجرايي اين حوزه به طور عمده، مقطعي، در راستاي حمايت‌هاي غيرعامليتي (وابسته‌ساز) و بدون توجه كافي به خاص‌بودگي‌ها و مختصات متفاوت زمينه‌هاي آن اعمال شده‌اند و نياز به تمركز بر نيازهاي متفاوت زنان، هنجارهاي جنسيتي و فرهنگي و زيرساخت‌هاي هر منطقه در راستاي سياست‌گذاري متناسب با آن وجود دارد.