تحليل بازيگران و سناريوهاي صنعت آلومينيوم كشور ايران با تركيب ديمتل فازي و نظريه بازي

هدف: آينده‌پژوهي صنعت آلومينيوم به‌عنوان يك صنعت استراتژيك و يكي از محورهاي توسعه پايدار موردتوجه سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان كشور است تا شناختي از آينده در قالب عناصر قابل پيش‌بيني فراهم شود. هدف اين مقاله، شناسايي و تحليل سناريوهاي پيش‌روي صنعت آلومينيوم و درنهايت، تحليل بازار آن، براي ترسيم چشم‌اندازي صحيح از آينده و انتخاب استراتژي مناسب در اين صنعت است.روش‌شناسي پژوهش: اين مقاله، پس از شناسايي متغيرهاي كليدي تاثيرگذار بر توسعه صنعت آلومينيوم از طريق مصاحبه با خبرگان و متخصصان و تعيين احتمال وقوع آن متغيرها با پرسشنامه‌‌ تكميل‌شده توسط خبرگان، سناريوهاي مشخصي تدوين مي‌شود. اثرات متقابل متغيرها با استفاده روش ديمتل فازي تعيين خواهد شد و ماتريس حاصل از ديمتل، تشكيل‌دهنده‌ بخشي از سوپر ماتريس فرآيند تحليل شبكه‌اي خواهد بود. براي تحليل بازار صنعت آلومينيوم از نظريه بازي در دو قالب در‌نظر گرفتن رقابت بين بازيگران و در‌نظر گرفتن امكان همكاري و ائتلاف بين بازيگران استفاده خواهد شد تا بتوان نقاط تعادلي در بين حالت‌هاي موجود از گزينه‌هاي استراتژيك بازيگران و سناريوهاي اين صنعت را جستجو كرد.يافته‌ها: نتايج به‌دست ‌آمده حاكي از آن است كه امكان وقوع «افزايش تورم»، بيش‌ترين احتمال و «افزايش سرمايه‌گذاري در كشور»، كم‌ترين احتمال متغير را دارد و «رفع تحريم‌ها» تاثيرگذارترين متغير و «توليد و صادرات» تاثيرپذيرترين متغير محسوب مي‌شود. پنج سناريو به‌صورت «سناريوي دشوار ايران در فضاي معمول جهاني»، «سناريوي فاجعه ايران در فضاي معمول جهاني، «سناريوي فاجعه براي ايران در فضاي سخت جهاني»، «سناريوي ايران در حال پيشرفت در فضاي معمول جهاني» و «سناريوي فضاي مطلوب ايران در فضاي سخت جهاني» رتبه‌بندي شدند. سه بازيگر اصلي يعني سياست‌گذار، اسملتر و پايين‌دست شناسايي و ۱۳ گزينه استراتژيك در قالب سرمايه‌گذاري، قيمت‌گذاري، صادرات، نرخ انرژي در جهات و شكل‌هاي مختلف استخراج شدند. ترجيحات بازيگران در سناريوهاي مختلف بر اساس 12 حالت تبيين و براي هريك از سناريوها بر اساس نقاط تعادلي مختلف، حالت‌هاي منتخب استخراج مي‌شوند.اصالت/ارزش افزوده علمي: آينده‌پژوهي زمينه اصلي اين مقاله بوده است كه با تحليل صنعت آلومينيوم و فعاليت بازيگران اصلي فعال در اين صنعت، تصويري از آينده اين صنعت شامل كل زنجيره ارزش در يك افق پنج‌ساله را ترسيم مي‌كند.