تحولات محله‌هاي شهري و تجربۀ دوران كودكي مادران و دختران ساكن در شهر تهران

يكي از مسائل اجتماعي نوظهور در جامعۀ ايران، اختلال در فرايند كودكي و جامعه‌پذيري كودكانه است. پيش‌تر، كودكان از طريق تعامل با اعضاي خانواده و بعدها با همسالان به‌صورت فعال آموزش‌هاي لازم را براي حضور در جامعه كسب مي‌كردند؛ اما در حال حاضر انزواي ناخواستۀ كودكي و محروم‌شدن آن‌ها از تعامل با همسالان در محله و همسايگي عيان است. بخش عمده‌اي از اين مسئله، ريشه در تغييرات در شرايط كالبدي شهر و به‌تبع آن حذف مناسبات همسايگي و محلي دارد. اختلال در فرايند كودكي و جامعه‌پذيري كودكانه، از زماني آغاز مي‌شود كه تحولات شهرسازي عملاً ميدان تعاملاتي كه زماني محل بازي و كنش‌هاي متقابل كودكانه بوده را از بين برده است؛ مسئله‌اي كه در چند دهۀ گذشته باعث «كودكزدايي از شهر» و رانده‌شدن تدريجي كودكان به پستوي خانه و انزواي ناخواستۀ آنان شده و آشكارا زيست‌جهان كودكي بين دو نسل را متفاوت از يكديگر ساخته است. با توجه به اهميت مسئله، تحقيق حاضر با مطالعه‌اي كيفي و با استفاده از روش پديدارشناسي، 30 تجربه از تجربيات كودكي مادران و دختران در 3 محله از محله‌هاي مناطق 5، 7 و 16 شهر تهران را توصيف كرده است؛ مادران و دختراني كه همۀ آن‌ها كودكي خود را در يك محلۀ مشترك، اما با تجربه‌اي متفاوت گذرانده‌اند. نتايج نشان داد در اثر تغييرات كالبدي و به‌تبع آن دگرديسي در مناسبات اجتماعي، تجربۀ زيستۀ كودكان (دختران) با والدين (مادران) تفاوت بنيادي پيدا كرده است؛ تفاوتي كه در تربيت و درنهايت شخصيت متفاوت مادران و دخترانشان پديدار مي‌شود. نتايج همچنين بر اين دلالت دارد كه برخلاف مادران، دختران نسل جديد (5 تا 12 سال) اغلب منزوي‌اند و سرگرمي‌هايشان بيشتر فردي و انفعالي است.