الگوي رفتاري عناصر نادر خاكي در سامانه‌هاي مختلف رسوبي معدن مس درآلو : كاربردي در جهت مطالعات زيست‌محيطي

الگوي تفكيك زمين‌شيميايي و رفتار محيطي عناصر كمياب خاكي(REE∑)  در 5 سامانه مختلف رسوبي مرتبط با معدن مس درآلو مورد بررسي قرار گرفته ‌است. براي اين منظور، غلظت كل و الگوي تفكيك عناصر REE∑ با استفاده از هضم چند اسيدي و روش استخراج گزينشي mBCR (Modified Community Bureau of Reference, European Commission) مشخص شد. الگوهاي بهنجارسازي (نرماليزاسيون) غلظت كل عناصر REE∑  بر اساس متوسط تركيب شيل آمريكاي شمالي (NASC) و پوسته قاره‌ اي بالايي(UCC)  رسم شده‌اند. روند كلي تغييرات غلظت در 5 سامانه رسوبي تا حدود زيادي مشابه يكديگر و غلظت عناصر LREE   بالاتر از عناصر HREE است. تنها نمونه برداشت شده از زير دامپ سنگي- كه حاوي عناصر شسته ‌شده سولفيدي است- الگوي متفاوت با ساير نمونه‌ ها و الگوهاي استاندارد نشان مي ‌دهد. بر خلاف تغييرات غلظت عناصر REE∑، غني ‌شدگي بيشتري در HREEs نسبت به LREEs ديده مي‌ شود. اين الگوي تغييرات غني ‌شدگي مطابق با تمايل بالاتر HREEs  نسبت به LREEs براي تحرك در طول هوازدگي و اكسيداسيون است. الگوي تفكيك زمين‌شيميايي عناصر  REE∑ در نمونه‌هاي رسوب طبيعي و حاوي اكسيدهاي آهن و منگنز عمدتا تحت سلطه كسر باقيمانده است. با كمال تعجب، با توجه به شرايط متفاوت تشكيل و پايداري در نمونه‌ هاي برداشت شده از مسير آبراهه ‌هاي منشعب از معدن، نهشته ‌هاي تبخيري و رسوبات شسته ‌شده از دامپ سنگي، الگوي تفكيك عناصر REE∑  عمدتا با دو بخش محلول در اسيد و كسر قابل احيا كنترل مي ‌شود. مطابق با روندهاي غني ‌شدگي، روند تحرك و زيست ‌دسترس ‌پذيري از  LREEs به HREEs با يك شيب صعودي افزايش مي ‌يابد. اين نتايج نشان مي ‌دهد كه گونه ‌زايي، الگوي تفكيك زمين‌شيميايي و رفتار محيطي برايREE∑ بدون در نظر گرفتن عوامل محيطي كليدي به عدم درك و يا حتي تفسير اشتباه مي‌انجامد. نتايج اين مطالعه مي‌ تواند به عنوان مرجعي در سامان‌دهي توسعه معدن و برنامه‌ ريزي مناسب زيست ‌محيطي معدن مس درآلو مورد استفاده قرار گيرد.