ارزيابي و اولويت‌بندي عوامل تأثيرگذار بر اثربخشي و موفقيت سيستم فرماندهي حادثه در صنايع فرايندي ايران با استفاده از روش‌هاي AHP و DEMATEL

سابقه و هدف: يكي از چالش‌هاي مهمي كه در صنايع فرايندي براي بهبود عملكرد و افزايش بهره‌وري به آن توجه مي‌شود، بهينه‌سازي سيستم فرماندهي حوادث است. سيستم فرماندهي حادثه (Incident Command System) رويكردي استاندارد براي كنترل و هماهنگي مديريت حوادث در صحنه است . مطالعه‌ي حاضر به‌منظور ارزيابي و اولويت‌بندي عوامل مؤثر بر اثربخشي سيستم فرماندهي حادثه (ICS) با استفاده از روش‌هاي AHP و DEMATEL در صنايع فرايندي ايران انجام شد. مواد و روش‌‌ها: در اين تحقيق، ابتدا به تدوين و طراحي پرسش‌نامه به روش AHP به‌منظور وزن‌دهي به معيارها و اولويت‌بندي آن‌ها و طراحي پرسش‌نامه به روش ديمتل به‌منظور مشخص كردن تأثيرپذيري و تأثيرگذاري متقابل معيارها و زيرمعيارها پرداخته شده است. سپس، پرسش‌نامه‌ها را 15 نفر از فرماندهان حادثه و مسئولان ايمني صنايع فرايندي و فعالان حوزه‌ي مديريت بحران شاغل در صنعت نفت و پتروشيمي تكميل كردند. يافته‌ها: در ارزيابي شاخص‌هاي اصلي سيستم فرماندهي حادثه با روش AHP، فرماندهي رتبه‌ي يك با وزن معيار 0.256 را به خود اختصاص داده است. در ارزيابي شاخص‌هاي اصلي در روش ديمتل، فرماندهي بيشترين تأثيرگذاري با وزن معيار 10.59، بيشترين تأثيرپذيري با وزن معيار 11.9 و بيشترين تعامل با سيستم با وزن معيار 21.96 را به خود اختصاص داده است. در نهايت، استانداردسازي با وزن معيار 1.35 و حرفه‌اي‌گري با وزن معيار 1.19 شاخص‌هاي علّي بودند و فرماندهي با وزن معيار 0.50-، طرح‌ريزي/ ساختار سازماني با وزن معيار 1- و امكانات و منابع با وزن معيار 0.18- شاخص‌هاي معلول به حساب آمدند. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج هر دو روش استفاده‌شده در پژوهش، شاخص فرماندهي داراي اهميت و اثربخشي بسيار بالايي در موفقيت سيستم فرماندهي حادثه در صنايع فرايندي ايران است.