بررسي تأثير افزودني 2+Tm بر كاهش پديده پس تاب در بلور CsI:Tl توسط مدل هاي گرمالياني

بلور CsI:Tl يك آشكارساز سوسوزن است كه در كاربردهاي مختلفي از جمله طيف سنجي، دزيمتري، تصويربرداري پزشكي و ... استفاده مي‌ شود. ويژگي‌ هاي اين بلور مانند عدد اتمي، خلوص و چگالي بالا، باعث توجه بيش‌تر به آن شده ولي علي‌ رغم اين مزايا، وجود پديده پس‌ تاب در طيف گسيلي آن باعث محدوديت استفاده از CsI:Tl مي ‌شود. جهت كاهش پديده پس‌ تاب، از عناصر مختلفي به عنوان افزودني دوم استفاده گرديده است. با توجه به تأثير كاتيون‌ هاي لانتانيد با دوبار مثبت بر كاهش پديده پس‌ تاب، در اين پژوهش، عناصر +2Tm و Eu  به بلور CsI:Tl اضافه گرديده و منحني درخشندگي گرمالياني بلور (آهنگ گرمادهي C/sec˚ 10)، پس از پرتودهي نمونه‌ ها به مدت 2 ساعت با چشمه Sr90 اندازه ‌گيري گرديد. هم‌چنين فرض گرديد كه منحني درخشندگي بلور CsI:Tl از سينتيك مرتبه اول و منحني درخشندگي حاصل از بلور CsI:Tl در حضور Eu و +2Tm از سينتيك مرتبه دوم تبعيت مي ‌نمايد. سپس با استفاده انرژي فعال ‌سازي به دست آمده از برازش منحني ‌هاي درخشندگي با معادلات سينتيك مرتبه اول و دوم، منحني ‌هاي درخشندگي موجود، به قله‌ هاي منفرد تشكيل دهنده خود، تفكيك شدند و نتيجه نشان داد كه اضافه نمودن افزودني دوم، باعث كاهش سهم عنصر Tl در تشكيل منحني درخشندگي و جابه ‌جايي آن به سمت دماهاي بالاتر به دليل افزايش انرژي فعال ‌سازي شده و هم‌چنين قله جديد ناشي از افزودني دوم در دماهاي پايين ايجاد مي ‌شود. شدت قله ‌هاي جديد نسبت به قله ناشي از تاليم كم‌تر بوده است كه علت آن انرژي فعال ‌سازي بالاي ترازهاي ايجاد شده توسط عنصر Eu و +2Tm در ساختار بلور است كه مانع آزادسازي الكترون‌ ها در دماهاي پايين مي‌ گردد. از مقايسه قله ناشي از عناصر Eu  و+2Tm مي ‌توان نتيجه گرفت عنصر +2Tm نسبت به عنصر Eu دام ‌هاي عميق ‌تري ايجاد نموده، بنابراين تأثير عنصر +2Tm بر كاهش پديده پس ‌تاب در بلور CsI:Tl به مراتب بيش‌تر از تأثير عنصر Eu است.