سنجش ردپاي بوم‌‎شناختي به منظور پيش‏‌بيني كاربري زمين در رويكرد داده-ستانده پويا

پيشي گرفتن تقاضاي انسان از ظرفيت زيستي زمين باعث تخريب روزافزون محيط زيست شده و همين امر ضـرورت انجـام پژوهش دقيق درباره اين تغييرات و پيش‎بيني آن را دوچندان مي‌كند. ردپاي بوم شناختي شاخص مناسبي براي پي‌گيري تقاضاي انسان، ظرفيت احياي منابع و جذب زباله در محيط‌زيست است. مفهوم آن به دنبال ارائه معياري زمين‎‌محور است كه اثر مصرف گذشته را محاسبه كند تا تمام فشار بر محيط زيست را در ناحيه زمين لازم براي تأمين مصرف نشان دهد. در نسخه جديد روش‎هاي محاسبه اين شاخص تلاش شده با استفاده از جدول داده- ستانده پويا، كاربري زمين با توجه به نرخ رشد اقتصادي بالقوه و نرخ رشد اقتصادي واقعي پيش‎بيني شود. به اين منظور در اين پژوهش براي نخستين بار ردپاي بوم‎شناختي براي پيش‌بيني كاربردي زمين در رويكرد داده- ستانده پويا براساس داده‎هاي سال 1395، با استخراج جدول داده-ستانده پويا از جدول سال 1395 بانك مركزي و با توجه به داده‌‎هاي موجودي سرمايه و اطلاعات زمين در سه بخش كشاورزي، صنعت و خدمات انجام گرفت. براساس نتايج، طبق نرخ رشد برنامه‏‌ريزي شده در برنامه ششم توسعه، سهم هر فرد ساكن ايران از زمين‎هاي داخلي بالغ بر 0/42هكتار است. اگر ردپاي بوم‎شناختي با همين نرخ رشد كند تا 17/5 سال بعد، يعني حدود سال 1412 با اتمام ظرفيت زيستي زمين مواجه مي‌شود. اين سال با در نظر گرفتن رشد اقتصادي بدون احتساب نفت 6/4 درصد در سال 1395 به سال 1417 مي‌رسد.