برنامه ريزي بلند مدت برق در ايران در چارچوب توافقنامه پاريس

يكي از بزرگ‌ ترين چالش‌ هاي جهاني در چند دهه اخير كه به‌ صورت چشمگيري افزايش‌يافته است، مسئله تغييرات اقليمي است. از مهم‌ترين علل ايجاد تغييرات اقليمي مي توان به انتشار گازهاي گلخانه اي به‌ويژه CO2 ناشي از مصرف سوخت‌هاي فسيلي اشاره كرد. ايران با انتشار 745 ميليون تن CO2 در سال 2020 رتبه ششم آلوده كننده كشور جهان قرار دارد. بر اساس گزارش ترازنامه انرژي حدود 30 درصد از كل انتشار كربن ايران متعلق به بخش نيروگاه‌هاي توليدكننده برق مي باشد. ازاين رو، هدف اصلي اين مطالعه، برنامه ريزي بلندمدت عرضه و تقاضاي برق جهت كاهش ميزان انتشار كربن مطابق تعهدات ايران در قالب توافقنامه پاريس است. براي اين منظور، در سمت عرضه برق، از مدل MESSAGE جهت برنامه ريزي سيستم توليد برق با در نظر گرفتن پتانسيل هاي تجديدپذير در طي دوره 2021-2050 استفاده‌شده است و در سمت تقاضاي برق، با استفاده از مدل ARDL مقادير تقاضاي برق تحت سناريوهاي اصلاح يارانه قيمتي، پيش‌بيني‌شده و در برنامه ريزي بلندمدت سيستم عرضه برق كشور مورداستفاده قرارگرفته است. نتايج حاصل از مدل ARDL نشان مي دهد كه اصلاح كامل يارانه قيمت برق منجر به كاهش 10 درصدي تقاضاي برق در طول دوره برنامه ريزي مي شود. لذا سياست اصلاح يارانه مي تواند در كنترل سمت تقاضا تا حدودي مؤثر باشد.  نتايج حاصل از مدل MESSAGE حاكي از آن است كه استفاده از پتانسيل هاي تجديدپذير شناسايي‌شده در استان هاي مختلف در برنامه ريزي سمت عرضه برق، تأثير بسزايي در دستيابي ايران به تعهدات خود مطابق توافقنامه پاريس دارد. بااين‌حال، انتشار CO2 در بخش برق ايران در كوتاه مدت قابل‌كنترل نيست و ميزان انتشار دي‌اكسيد كربن تا 10 سال آينده (2020-2030) نه‌تنها كاهش نمي يابد بلكه ميزان انتشار آن افزايش مي يابد. اما در بلندمدت (يعني بازه زماني 2050-2040)، انتشار CO2 به ميزان چشمگيري قابل‌كنترل است. نتايج نشان مي دهد در صورت برنامه ريزي سيستم برق كشور مطابق با سناريو منتخب (تكنولوژي هاي سبز همراه با اصلاح يارانه قيمت برق)، سهم تكنولوژي هاي تجديدپذير مي تواند از 6% در سال 2020 به ترتيب به 15%، 50% و 78% در سال هاي 2030، 2040 و 2050 افزايش يابد. بنابراين، انتشار كربن در بخش توليد برق در سال هاي 2040 و 2050 نسبت به سال 2020 مي تواند به ترتيب 20% و 54% كاهش يابد.