ارزيابي نتاج و معرفي ژنوتيپ هاي برتر نسل دوم حاصل از تلاقي طالبي ’سمسوري‘با رقم تجاري ’گاليا‘

ارقام بومي طالبي در ايران كيفيت و طعم مطلوبي دارند ولي به‌دليل حساسيت به بيماري‌هاي قارچي و ويروسي و عملكرد پايين در مقايسه با ارقام هيبريد وارداتي به تدريج از چرخه توليد حذف مي‌شوند. به‌منظور تركيب صفات و تشكيل جمعيت اصلاحي، طالبي رقم ’سمسوري‘ با يك رقم هيبريد تجاري از گروه گاليا كه در سال‌هاي اخير به‌دليل مقاومت به بيماري‌ها، قطر گوشت و شيريني بالا بسيار مورد استقبال جاليزكاران قرار گرفته است، تلاقي داده شد. در اين پژوهش تعداد 1000 عدد گياه نسل دوم حاصل از تلاقي رقم ’سمسوري‘ با رقم ’كوري‘، به همراه بذرهاي والدي و نسل اول آنها كشت شدند تا به روش شجره‌اي، بوته ها ضمن خودگشني، در شرايط طبيعي مزرعه براي صفات زراعي، مقاومت به بيماري‌ها و در آزمايشگاه براي صفات كمي و كيفي ميوه مورد ارزيابي و گزينش قرار گيرند. نتايج نشان داد همه صفات كمي مورد ارزيابي، بجز ضخامت پوست ميوه (0.661) و شاخص شكل ميوه (0.531) داراي وراثت‌پذيري عمومي بالاي 85 در‌صد بودند. ميانگين همه صفات كمي به جز مواد جامد محلول (10.8) و ضخامت گوشت ميوه (3.52) در جمعيت F1 نسبت به ميانگين والدين كمتر بود. در جمعيت F2 براي تمام صفات كمي تفكيك متجاوز مثبت نسبت به والد برتر و تفكيك متجاوز منفي نسبت به والد با ارزش كمتر مشاهده شد. در جمعيت F2 نزديك به 80 درصد ژنوتيپ ها كاملاً مشبك و 20 درصد داراي ميزان شبكه كمتر و يا بدون شبكه روي پوست ميوه بودند. اين نتايج با نسبت هاي ژنتيكي 3 به 1 مندلي همخواني داشت. همچنين 35 درصد ژنوتيپ هاي جمعيت F2 خط‌دار بودند و بيش از 80 درصد آنها رنگ پوست ميوه متمايل به زرد و رنگ گوشت ميوه سبز داشتند. با توجه به اينكه انتخاب براساس صفات با وراثت‌پذيري بالا در نسل هاي اوليه قابل اعتماد و موفقيت آميزتر خواهد بود، بنابراين بهتر است گزينش ژنوتيپ هاي برتر در اين جمعيت به‌ترتيب براساس صفات مهم اقتصادي، وزن ميوه، مواد جامد محلول و زودرسي صورت گيرد.