بررسي دماهاي مختلف آزمايشگاهي بر روي جوانه‌زني دانه‌گرده و سرعت رشد لوله گرده در برخي ارقام خرما

نخل خرما (Phoenix dactylifera L.) متعلق به خانوادهArecaceae  گياهي دوپايه است و توليد تجاري محصول آن نيازمند به گرده افشاني مصنوعي مي باشد. دما يكي از عوامل محيطي تأثيرگذار بر گرده افشاني، لقاح و تشكيل ميوه در نخل خرما است. در اين مطالعه اثر دما بر جوانه زني و رشد لوله گرده خرما در شرايط آزمايشگاهي مورد بررسي قرار گرفت. آزمايش به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار اجرا شد. فاكتورهاي مورد بررسي شامل پنج رقم نر ’غنامي سرخ‘، ’غنامي سبز‘، ’سبزپرك‘، ’نرپاكوتاه‘ و ’خارجي‘ به همراه 9 سطح دمايي 15، 18، 21، 24، 27، 30، 33، 36 و 39 درجه سانتي‌گراد بودند. نتايج نشان داد تفاوت معني داري در بين ارقام، دماي مورد بررسي و اثرات متقابل بين آنها در سطح احتمال 1 درصد وجود دارد. در بين دماهاي مورد بررسي، بيش ترين جوانه زني دانه گرده در همه ارقام در دماي 30 درجه سانتي‌گراد اتفاق افتاد و بعد از آن به‌ترتيب مربوط به دماي 33 و 27 درجه سانتي‌گراد بوده است و كمترين درصد جوانه زني مربوط به دماي 15 درجه سانتي‌گراد بوده است. در بين ارقام مورد مطالعه، رقم ’غنامي سرخ‘ داراي بيشترين درصد جوانه زني دانه گرده (92.45 درصد) و بعد از آن ارقام ’نرپاكوتاه‘ (87.33 درصد) و ’سبزپرك‘ (84.82 درصد) در رتبه‌هاي بعدي قرار گرفتند و كمترين مقدار جوانه زني دانه گرده مربوط به رقم ’خارجي‘ بوده است. درصد جوانه زني دانه گرده در رقم ’غنامي سرخ‘ در دامنه وسيع دمايي از 21 تا 39 درجه سانتي‌گراد به‌طور متوسط بالاي 59 درصد بوده است. نتايج كلي نشان داد ارقام ’غنامي سرخ‘، ’سبزپرك‘ و ’نر پاكوتاه‘ در گستره دمايي وسيعي قابليت جوانه‌زني مطلوبي را دارند و براي اقليم هاي داراي نوسانات دمايي در زمان باز شدن گل هاي ماده نخل خرما قابل توصيه مي باشند.