ارزيابي تنوع خصوصيات ريخت‌شناسي، زراعي و ميزان اسانس ژنوتيپ‌هاي مختلف پونه‌وحشي (Mentha longifolia L.) ايران

گياه پونه وحشي با نام علمي L. longifolia Mentha يكي از گونه هاي جنس نعناع است كه در كشور ايران رويش طبيعي دارد. در اين پژوهش پس از تهيه 20 ژنوتيپ مختلف از سراسر ايران، كشت آن ها جهت ارزيابي صفات ريخت شناسي، زراعي و استخراج اسانس انجام شد. مشخصات جغرافيايي و اقليمي مربوط به هر رويشگاه تعيين گرديد و آمار هواشناسي و خاكشناسي جهت ارزيابي فراهم گرديد. خصوصيات رويشي و زايشي هر ژنوتيپ به علاوه ميزان و عملكرد اسانس گونه مورد مطالعه در هر ژنوتيپ مورد بررسي قرار گرفت. بررسي كلي نتايج نشان داد كه در بين ژنوتيپ ها تنوع معني داري (01/0≥P) از لحاظ صفات ريخت شناسي، زراعي و ميزان اسانس وجود دارد. نتايج بدست آمده از همبستگي بين صفات ارزيابي شده و ميزان اسانس نشان داد كه اندام هاي رويشي گياه در راندمان اسانس تأثير بيشتري نسبت به اندام زايشي داشته اند. تجزيه خوشه اي صفات مورد بررسي، ژنوتيپ هاي مورد مطالعه را در دو گروه مجزا قرار داد. تفاوت اين دو گروه در جدا شدن از هم را مي توان به صفات مرتبط با عملكرد و شرايط اقليمي مختلف در رويشگاه بومي اين ژنوتيپ ها و عوامل ژنتيكي نسبت داد. در نهايت ژنوتيپ استان هاي هرمزگان، خوزستان، كرمان، آذربايجان غربي و قزوين به دليل داشتن خصوصيات رويشي و زراعي بهتر و بازده بالاي توليد اسانس نسبت به ژنوتيپ هاي ديگر مي توانند در برنامه هاي به نژادي و اهلي سازي يا جهت كشت و توليد مورد توجه قرار گيرند.