اثر قارچ تريكودرما بر صفات مورفوفيزيولوژيكي گياه دارويي ريحان(Ocimum basilicum L.) در شرايط تنش آبي

مطالعه حاضر با هدف ارزيابي عملكرد كمي و كيفي گياه ‏ريحان‎ در شرايط گلخانه ‎اي تحت تأثير تنش كمبود آب به همراه مايه زني قارچ تريكودرما بر روي صفات ‏مورفولوژيكي از جمله عملكرد بخش هوايي (عملكرد اقتصادي ريحان)، رنگيزه هاي فتوسنتزي، درصد و عملكرد اسانس اين گياه انجام شد. ‏آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح ‏پايه بلوك‎ ‎هاي كامل تصادفي با سه تكرار در گلخانه گروه علوم باغباني دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي اهر و مطالعات آزمايشگاهي در آزمايشگاه هاي پايه و عمومي دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي اهر در سال 1398 و 1399 انجام گرفت. فاكتورهاي ‏آزمايشي شامل سطوح مختلف تنش كمبود آب (25، 50 و 75 درصد ظرفيت ‏مزرعه اي و تيمار شاهد يا 100 درصد ظرفيت مزرعه اي) و ‎يك گونه ‏تجاري قارچ تريكودرما (‏‎Trichoderma harzianum Na-lac. ‎‏) با تراكم جمعيتي 10^9 و 10^6 اسپور در هر ميلي ليتر مايه تلقيح ‏و تيمار شاهد بود. افزايش سطح تنش ‏كم آبي باعث كاهش عملكرد اقتصادي گياه ريحان گرديد. ‏با اعمال تنش كم آبي محتواي اسانس در تنش هاي ملايم (0.7 درصد) و متوسط (0.8 درصد) افزايش يافت، ولي عملكرد اسانس تفاوت معني داري با شاهد نداشت و ارتفاع بوته (0.28 سانتي‌متر)، تعداد برگ و رنگيزه هاي گياهي تحت تنش كم آبي كاهش يافتند. با توجه به نتايج آزمايش مي توان بيان كرد كه قارچ تريكودرما با ‏تراكم جمعيتي 10^6 (اسپور در هر ميلي ليتر مايه تلقيح) تأثير بهتري بر بيشتر شاخص هاي رشد داشت، درحالي ‏كه تأثير قارچ تريكودرما با تراكم جمعيتي ‏‏10^9 (اسپور در هر ميلي ليتر مايه تلقيح) بر روي صفات مهمي مثل عملكرد وزن تر اندام هوايي (213.2 گرم)، درصد (0.7 درصد) و ‏عملكرد اسانس بيشتر بود. در نهايت نتايج ‏مشخص كرد كه استفاده از قارچ تريكودرما در‏مقايسه ‏با شاهد (بدون تلقيح با قارچ)‏‎ ‎در شرايط تنش كم آبي قابليت بهبود رشد گياه را داشته و منجر به افزايش كارايي گياه در شرايط تنش كم آبي مي‌شود.