ضرورت تصحيح مجدد تفسير سورآبادي

تفسير سورآبادي (سوراباني)، معروف به تفسيرالتفاسير، تفسيري است فشرده و كامل از قرآن مجيد به زبان فارسي، اثر ابوبكر عتيق نيشابوري، كه درحدود ۴۷۰ تا ۴۸۰ هجري تأليف شده‌است. قصه‌ها، بخش‌ها، نسخه‌ها و سرانجام كل اين اثر به صورت‌هاي گوناگون انتشار يافته‌ و صورتِ كاملِ آن در پنج مجلد، به كوشش علي‌اكبر سعيدي سيرجاني در سال ۱۳۸۱ به طبع رسيده‌است. در اين مقاله كوشيده‌ايم كاستي‌ها و اشكالات اين تصحيح را نشان دهيم و ضرورت تصحيح دوبارﮤ آن را يادآور شويم. در اين راستا، افزون بر متن چاپي سيرجاني، از سه نسخۀ قونيه (مورخ ۷۲۳ تا ۷۲۵)، ديوان هند (مورخ ۷۳۰) و لايدن (مورخ ۷۶۹) بهره برده‌ايم و نشان داده‌ايم كه ناشناخته بودن نسخه يا نسخه‌هاي اساس، معرفي نشدن نسخه‌ها و ويژگي‌هاي آن‌ها، نامعلوم بودن شيوﮤ تصحيح و انتقادي نبودن آن، ناقص ماندن بخش نسخه‌بدل‌ها، بي‌توجهي به تحولات آوايي و ضبط واژه‌هاي مشكول، افتادگي‌ها و بدخواني‌ها و برخي لغزش‌ها در تصحيح واژه‌هاي كم‌كاربرد مهم‌‌ترين اشكالاتِ اين چاپ بوده‌است. اين ايرادات به‌حدي است كه معني و مفهوم برخي واژه‌ها دگرگون شده و با آنچه مؤلف درصدد بيان آن بوده اختلاف پيدا كرده‌است.