بررسي اصالت دو اثر «ملفوظات»، انيس الارواح و خيرالمجالس

«ملفوظات» به ضبط و نگارش سخنان مشايخ در مجالس صوفيه هند گفته مي‌شود. بعد از نگارش فوائد الفؤاد اميرحسن سجزي در اوايل سدۀ 8ق كه كامل‌ترين نمونۀ اين گونۀ ادبي است، برخي از آثار با نام ملفوظات ظهور كردند كه مربوط به شيوخ متقدم چشتيه و دست‌كم يك قرن پيش بودند. در اصالت و انتساب اين آثار به نويسنده‌شان همواره بحث‌هايي وجود داشته است. اين مقاله به مقايسۀ دو اثر «ملفوظات» از طريقۀ چشتيه مي‌پردازد؛ خيرالمجالس، ملفوظات شيخ نصيرالدين محمود چراغ دهلي، از نظر اصالت مورد وثوق است و ديگري انيس‌الارواح، ملفوظات شيخ عثمان هاروني كه يك قرن بعد از زمان نگارش، پيدا شدند. اين مقاله با بازنگري دقيق‌تر اين دو اثر و بررسي ويژگي‌هاي ساختاري و محتوايي، دلايلي به دست مي‌دهد كه منتسب و غيراصيل بودن انيس‌الارواح را در مقايسه با متن ديگر آشكار مي‌سازد. مهم‌ترين اين دلايل عبارت است از: فقدان حضور مؤلف، وجود ابهام تاريخي در اثر، انتساب نگارش متن به خليفۀ اصلي شيخ، وجود برخي ويژگي‌هاي متون مكتوب و بسامد پايين خصلت شفاهي در متن منتسب و جعلي.