تحليل گفتمان شعرهاي كوتاه سيّدحسن حسيني

تحليل انتقاديِ گفتمان نوعي رويكرد بين رشته‌اي است و، با تجزيه و تحليل متن، در پيِ عرضۀ خوانشي نسبتاً دقيق از آن است. نويسندگانِ اين پژوهش بر آن‌اند تا، با بهره‌گيري از روش تحليل انتقاديِ گفتمان، انعكاس مسائل سياسي و اجتماعي و فرهنگي و... را در شعرهاي كوتاه سيّدحسن حسيني بيابند و به چگونگيِ رابطۀ متقابل شعر (به‌مثابۀ متن) و جامعه و تبيينِ آن بپردازند. در اين پژوهش، از ميانِ رويكردهاي متفاوتي كه دربارۀ تحليل گفتمان وجود دارد، از روش «تحليل انتقاديِ گفتمان فركلاف» استفاده شده‌است؛ چراكه، به‌باورِ بسياري از تحليلگران، جامع‌تر از ديگر روش‌ها به نظر مي‌رسد. روش فركلاف مبتني بر سه سطح است: كنش متني (توصيف)؛ كنش گفتماني )تفسير)؛ و كنش اجتماعي (تبيين). در اين مقاله، شعرهاي كوتاهِ حسيني، به‌صورتِ گزينشي، از مجموعه‌شعرِ نوشداروي طرح ژنريك بررسي و تحليل شده‌است تا مؤلّفه‌هاي گفتمان‌مدارِ شعرها در سه سطح تحليل محتوايي و صوري و اجتماعي بيان شود. در اين تحليل مشخّص شد ويژگي‌هاي صوريِ زبان شعر حسيني ــ ‌نظير آواها، واژه‌ها، فعل‌ها، روابط معنايي، عبارت‌بندي‌ها، و انسجام صوري و معنايي‌ــ داراي ارزش و بارِ گفتماني‌ است و به شعرش جنبۀ عقيدتي مي‌دهد. بنابراين، هدف پژوهشگر تبيين نوع گفتمان‌هاي موجود در شعر حسيني و چگونگيِ پيوندِ آن با ساختارهاي اجتماعيِ جامعه است. درنتيجه، گفتمان‌هاي غالب در شعرِ سيّدحسن حسيني عبارت‌اند از: گفتمان اجتماعي، فرهنگي، اخلاق‌گرايانه، و سياسي. بارزترين گفتمان در شعرِ او گفتمان اجتماعيِ انقلاب‌محور است.