ادبيّات فرجام‌گرا يا آخرالزّماني (آپوكاليپسي) در شعر معاصر و انقلاب اسلامي

ادبيّات فرجام‌گرا يا آخرالزّماني ادبيّاتي است كه بر پايۀ پيش‌گويي‌هاي آخرالزّماني شكل گرفته. اين نوعِ ادبي به آنچه در فرجامِ جهان رخ خواهد داد و نيز به موضوعاتي مثل «آخرالزّمان»، «رستاخيز»، «وقوع فاجعه»، «منجي» و... مي‌پردازد. نمونه‌هايي از اين ادبيّات را مي‌توان در شعر معاصر فارسي ديد. در اين مقاله، با مقايسۀ مضامين آپوكاليپسي در شواهدي از شعر معاصر و شعر انقلاب اسلامي، وجه تمايزِ اين دو بررسي شده است. مطالعۀ اشعار احمد شاملو، فروغ فرّخزاد، مهدي اخوان ثالث و سهراب سپهري روشن مي‌سازد كه در بينشِ آن‌ها، عمدتاً، نگاهي يأس‌آميز به فرجام جهان وجود دارد؛ درحالي‌كه از منظرِ شاعران انقلاب اسلامي آيندۀ جهان بسيار روشن است. نيز معلوم مي‌شود اشعار فرجام‌گرايانه در ادبيّات انقلاب اسلامي بر مبناي پيش‌گويي‌هاي قرآن كريم و فرهنگ اسلامي شكل گرفته است، حال‌آنكه در شعر معاصر از مفهوم خواب ،رؤيا و الهام شاعرانه استفاده شده است.