قصه‌ نامكرر عشق: جستاري در حكايت «وكيل صدر جهان» و قطعه‌ تازي بهشت

مطالعه و بررسي آثار و متون ادبي جهان، از منظر ادبيات تطبيقي يا به‌عبارتي ادبيات جامع ملل و هم‍چنين از ديد روابط بينامتنيت، وجوه غامض و لايه‌‍‌هاي پنهان آثار را آشكار مي‌كند و، علاوه بر آن، موجب كشف پيوند‌ها و تأثير و تأثرات مي‌شود چرا كه هيچ متن، جريان يا انديشه‌اي اتفاقي و بدون پشتوانه‌ پيشين يا همان پيش‌ْمتن نيست. قصّه‌ «وكيل صدر جهان» از قصّه‌هاي مشهور مثنوي معنوي است كه چه بسا يكي از عوامل مهم تأثيرگذار در خلق قطعه‌ معروف تازيِ بهشت يا يوز خدا، اثر فرانسيس تامپسن انگليسي، است. هدف اين پژوهش نشان دادن اين موضوع مهم، يعني ميزان آشنايي غربيان با آثار عرفان ايراني‌ـ‌اسلامي و چهره‌هاي برجسته‌اي مانند مولانا و آثار اوست و همچنين نگاه به مقوله‌ حب و عشق الهي بر پايه‌ آموزه‌هاي دو مذهب بزرگ و عرفان اسلامي و مسيحي و چگونگي پردازش اين موضوع. نتايج به‌دست‌آمده بيانگر نقاط مشابه و مشتركي است كه مي‌تواند الهام و تأثيرپذيري و، در عين حال، بازآفريني خلاقانه‌ موضوع را به خوبي نشان دهد.