تقابل جهان‌بيني گفتماني حضرت نوح(ع) و قوم او در سورۀ هود طبق تحليل گفتمان انتقادي وان‌دايك

تحليل گفتمان انتقادي درصدد كشف جهان بيني گوينده از طريق بررسي نحوه گفتمان با شرايط برون متني است. وان دايك زبان را حامل ايدئولوژي گوينده و داراي بار قدرت مي داند. او در گفتمان انتقادي، به تأكيد بر ويژگي هاي مثبت خود و ويژگي هاي منفي ديگري، تأكيد بر طرد ويژگي هاي مثبت ديگري و ويژگي هاي منفي خودي در ساختارهاي خرد واژگاني، نحوي، بلاغي، معنايي، استدلالي و كنشي اشاره دارد. سوره هود داراي گفتگوي حضرت نوح و قومش است كه دو طرف گفتگو سعي در تأكيد ويژگي‌هاي مثبت خود و ويژگي هاي منفي ديگري و طرد ويژگي هاي منفي خود و ويژگي هاي مثبت ديگري است. اين تحقيق با روش توصيفي تحليلي و تحليل گفتمان انتقادي وان دايك درصدد تحليل گفتمان نوح(ع) و قومش در سوره هود است. اين پژوهش ثابت مي كند كه در سوره هود، گفتمان نوح، با وجود سرسختي ها و تهديدها و تحقيرهاي قومش عليه او، بيشتر برپايه تقويت ويژگي هاي مثبت خود و ويژگي‌هاي منفي قومش با نرمي و مدارا و زباني انعطاف پذير و پرسشي و داراي بار عاطفي سرشار از نوع دوستي برپايه مردم سالاريِ ديني و استدلال منطقي براي به تفكر واداشتن قومش جهت دوري از سرسختي است كه با كاربست صورت هاي مختلف زباني، گفتمان را با در نظر گرفتن منفعت خود و قومش، به سمت خود تغيير مي دهد تا آنان را به راه راست هدايت نمايد، در حالي كه گفتمان قومش، با كاربست صورت‌هاي مختلف زباني، سعي در تغيير جهتِ قدرتِ گفتمان به نفع خود و به ضرر حضرت نوح با خشونت و تهديد و زباني انعطاف ناپذير و قطعيت و سخت سري در كلام برپايه ديكتاتوري بدون استدلال منطقي را برپايه ديكتاتوري دارند.