• شماره ركورد
    1370373
  • عنوان مقاله

    معرفي و نقد و بررسي نسخہ خطي تاريخ پنجاب

  • پديد آورندگان

    پروين ، نگهت دانشكده دولتي اسلاميه , زهراكاظمي ، فليحه دانشگاه ال سي بانوان لاهور - دانشكده ادبيات فارسي , صابر ، محمد دانشگاه پنجاب - گروه زبان ادبيات فارسي

  • از صفحه
    215
  • تا صفحه
    238
  • كليدواژه
    پنجاب , سيك ھا , رنجيت سنگھ , زبان پارسي , شبہ قارہ , تاريخ
  • چكيده فارسي
    سرزمين پنجاب از آغاز با تاريخ شبہ قارہ ارتباط تنگاتنگ داشتہ است و مردم منطقہ پنجاب (پاكستان كنوني) بہ خاطر برخورداري از اديان و عقايد متفاوت نقش خاصي در تداوم مناسبات اجتماعي و فرھنگي ايفا كردہ اند؛ سيك ھا، ھندو ھا و مسلمانان از جملہ باشندگان اين خطہ مي باشند۔ تاريخ مذھب سيك از پيشواي روحاني سيك بہ نام بابا گورو نانك شروع مي شود۔ متن مقدس گرنتھ گورو صاحب نام دارد و بہ زبان پنجابي نوشتہ شدہ است و سيك ھا نسخہ خطي مقدس خودشان نيز ھمچو پيشواي روحاني خودشان مي دانند و بہ اين نسخہ خطي احترام ويژہ اي قائل ھستند۔ در دوران سيكھا ايالتھا بہ نام مثل معروف بودند و قلمروي آن ھا از دوازدہ مثل تشكيل شدہ بود و رنجيت سنگھ در عھد خود ھمہ مثل ھا را زير نظارت خود آوردہ بود۔ نسخہ خطي تاريخ پنجاب كہ منحصر بہ فرد است در نسخہ خطي خانہ دانشگاہ پنجاب نگھداري مي شود۔ اين نسخہ بہ جھت تاريخ سيك ھا بالخصوص دور مھاراجہ رنجيت سنگھ و پنجاب اھميت زيادي دارد، چرا كہ دربارہ تاريخ سياسي، اجتماعي، فرھنگي و اقتصادي منطقہ پنجاب مرجع و ماخذ نخستين بہ شمار مي رود و نشان گر فتوحات قلعہ ھا، شھرھا مختلف مي باشد۔ مطالعہ تاريخ پنجاب اطلاعات مفيدي دربارہ نخبگان سياسي و مذھبي و ارتشي و راجگان، شرايط فرھنگي و اجتماعي پنجاب در قرن ۱۹ فراھم مي كند و از انواع آداب و رسوم، البسہ، زيورات، آلات و ابزارھا و اقسام پارچہ تصوير و تصور ارزشمندي ارايہ كردہ است۔ اگر چہ اين نسخہ خطي زبان پارسي مربوط بہ قرن نوزدھم ميلادي است و در قياس با زبان پارسي ايران اندكي تفاوت است زيرا كہ در قرن نوزدھم زبان پارسي در شبہ قارہ آميختہ بہ زبان ھاي سنسكرت، پنجابي و زبان ھاي محلي و انگليسي مي باشد و كلمات زبانھاي بو مي فراوان بكار رفتہ است بطوري كہ متن را كمي دشوار و پيچيدہ مي سازد۔ با وجود تشبيھات و ضرب المثل ھاي فراوان، اشتباھات املائي زيادي نيز در نسخہ ديدہ مي شود كہ تصحيح و بازنويسي شدہ است كہ در مورد آن موضوعات در مقدمہ مفصل بيان خواھيم كرد۔
  • عنوان نشريه
    آناهيتا
  • عنوان نشريه
    آناهيتا