تأثير فرهنگ و معيشت در شكل‌گيري كالبدي و فضايي زيستي خانه‌هاي سنتي

معماري بومي شاخه‌اي از معماري بر پايه نيازهاي منطقه‌اي و مصالح ساختماني است كه بازتاب سنت‌هاي منطقه‌اي است. شهر پاوه در شمال‌غربي استان كرمانشاه با قدمتي بيش از سه هزار سال بسياري از بناهاي ارزشمند را در خود جاي داده است كه به صورت پلكاني و با توجه به توپوگرافي زمين ساخته شده‌اند. هدف مقاله حاضر، بررسي تأثيرگذاري فرهنگ و معيشت در شكل‌گيري كالبدي و فضايي زيستي خانه‌هاي سنتي پاوه است. روش اين تحقيق از نوع كاربردي، و به لحاظ ماهيت از نوع پيمايشي، و به لحاظ شيوه تحليل داده‌ها، توصيفي ـ تحليلي است. داده‌ها به دو روش آماري و مشاهده تجزيه‌وتحليل شده‌اند. اطلاعات از طريق معيارهاي معيشتي، موقعيت جغرافيايي، نوع مصالح، فرهنگ، عوامل محيطي و با روش مشاهده در بهار 1402 جمع‌آوري شد و از طريق آزمون‌هاي تحليل عاملي و رگرسيون با نرم‌افزارهاي SPSS و LISREL تجزيه‌وتحليل شد. اعتبار سنجي روايي پرسشنامه از طريق اعتبار محتوايي و پايايي آن از طريق آلفاي كرونباخ تأييد شد. با تحليل عاملي تأييدي مؤلفه‌هاي تحقيق با بار عاملي بالاي 0‌.4 شناسايي و تأييد شدند. براساس يافته‌ها، مؤلفه فرهنگ و اقليم بالاترين تأثير را بر شكل‌گيري كالبدي و فضايي خانه‌هاي سنتي شهر پاوه دارند. ويژگي‌هاي فرهنگي، اجتماعي، مذهبي، معيشتي شامل استفاده از مصالح بوم‌آورد، سلسله‌مراتب فضايي، تفكيك درست فضاها، ساخت خانه‌ها در بالا يا كنار يكديگر و توجه به نكات اقليمي از جمله جهت‌گيري صحيح، به‌كارگيري كرسي‌چيني، ابعادمناسب بازشوها و... مهم‌ترين عوامل در شكل‌گيري كالبد و سازمان فضايي خانه در پاوه است.