بسترهاي تشديد فاصله بين پيروان اديان و مذاهب در استان سيستان و بلوچستان

در بستر متنوع قومي و مذهبي ايران زمين، دائما مسئله نحوه و كيفيت تعامل بين اقوام و پيروان مذاهب  مورد بحث بوده است. اين تعامل مي‌تواند متأثر از عوامل واگرا باشد. نظر به اهميت دوچندان همسويي و وحدت ملي در شرايط تاريخي كنوني، در اين مقاله سعي شده است تا زمينه‌ها  و دلايل تشديد اختلاف و فاصله افتادن بين اديان و مذاهب در استان سيستان و بلوچستان، كه ميزبان پيروان اقوام و مذاهب متعددي است، مطالعه شود. در اين مقاله ذيل چارچوب مطالعه كيفي و بر اساس نظريه زمينه‌اي با 25 نفر از ساكنين استان سيستان و بلوچستان طي بازه زماني 6 ماهه مصاحبه انجام شده است. روش نمونه‌گيري بر اساس نمونه‌گيري نظري بوده و با مشاركت‌كنندگان مصاحبه نيمه‌ساختاريافته صورت گرفته است. يافته‌ها بر اساس روش اشتراوس و كوربين كدگذاري و تحليل شده‌اند. در كدگذاري باز، متن مصاحبه‌ها چندين بار خوانده و حدود 95 مفهوم از جملات معني‌دار استخراج شد. مفاهيم در كدگذاري محوري در  16 مقولهٔ فرعي و 7 مقولهٔ اصلي و انتزاعي‌تر تلفيق شدند. در نهايت يك مقولهٔ هسته‌اي نهايي «نيروهاي واگرا و ازهم‌گسيختگي تعاملات بين اديان و مذاهب» كه جامع و چكيده‌اي از تمامي مقولات اصلي و تحليل داستاني از فرايند داده‌هاست، استخراج شد. اين مطالعه ثابت مي‌كند كه عواملي تحت عنوان تبعيض، عدم پذيرش ديگري، نابخردي برخي علماي ديني و فقدان گفت‌وگوي آزاد و در بستري كه بنا به مشكلات اقتصادي و تحت تأثير جغرافياي فرهنگي شكل گرفته و با مداخله عواملي مانند تعصبات شديد قومي و ديني منجر به شكل‌گيري شبكه تعاملي متعصب و منافع داخلي و خارجي شده است كه در راستاي منع تعامل بين اديان و مذاهب فعاليت مي‌كنند. پيامد اين فرايند هم روي آوردن به كنش تحقيرآميز و توهين‌آميز افراد و همچنين تغيير تصور آن‌ها نسبت به دين است.