تجزيه و تحليل و شناسايي اثر نوسان‌هاي قيمت نفت، طلا و ارز بر تراز تجاري در ايران: رويكرد رگرسيون‌هاي فازي و روش تاپسيس تعميم‌يافته

نفت، طلا و نرخ ارز متغيرهاي مهم اقتصادي هستند كه تحولات اقتصاد جهاني را تحريك مي‌كنند. در مطالعه‌ي حاضر به تجزيه و تحليل و شناسايي روابط قيمت نفت، طلا و ارز بر تراز تجاري در ايران با استفاده از رهيافت نوين تركيبي رگرسيون‌هاي فازي و تصميم‌گيري‌هاي چند معياره پرداخته شده است. بدين منظور، با بكاركيري داده‌هاي سالانه طي دوره‌ي 99 -1357 از پنج الگوي رگرسيون فازي فرآرو و همكاران استفاده و الگو‌ها با استفاده از روش تاپسيس تعميم‌يافته رتبه‌بندي و از بين آن‌ها، الگوي رگرسيون وزني فازي به عنوان الگوي منتخب معرفي شد. مطابق نتايج از بين متغيرهاي قيمت نفت، طلا و ارز متغير نرخ ارز داراي بيشترين اثرگذاري بر تراز تجاري كشور در طي دوره مورد بررسي بوده است. علاوه‌براين نتايج نشان داد استفاده از رويكردهاي رگرسيوني با منطق‌هاي متنوع در طراحي تابع خطا برآوردهاي دقيق‌تري از ضرايب را ايجاد مي‌كند. محدوده حداقل و حداكثر تاثير نرخ ارز بر تراز تجاري به صورت (1.474 و 1.382-) استخراج شد. اين ضرائب رگرسيوني تجميعي فازي نشان مي‌دهد كه اولويت اثرگذاري بر مقوله تراز تجاري به ترتيب عبارت از نرخ ارز، قيمت نفت و سپس قيمت طلا است. لذا به منظور بهبود تراز تجاري بايد سياست‌گذاري‌ها به اولويت نرخ ارز سپس قيمت نفت و در نهايت به قيمت طلا معطوف گردد.