رهيافتي بر چگونگي تحولات فكري اهل حق(آيين يارسان) از آغاز تا عصر حاضر

اين مقاله با روشي توصيفي‌ تحليلي و بررسي متون اصلي اهل حق به تبيين علل تحولات فكري پيشوايان اين انديشه از آغاز شكل‌گيري تا عصر حاضر پرداخته‌ است. يارسانيان (اهل حق) پيدايش آيين خود را بنابر تجلي ذات و صفات خداوند، به عصر حضرت علي(ع) پيوند زده‌اند‌. اين آيين در آغاز شكل‌گيري تفكري شبيه به كيسانيه داشته‌ است. باور به سه امام معصوم از ويژگي‌هاي اعتقادي اين آيين در قرون اوليه است. يارسانيان، در قرن يازدهم به سبب تحولات فكري به سمت نگرش اماميه و تفكر صوفيه و عرفا مايل شده‌اند. اين مقاله به اين پرسش پاسخ داده است كه بنابر متون اهل حق تحولات فكري و آييني اهل حق در چه موضوعاتي است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان داده‌‌اند پيدايش دوره‌هاي ظهور ذاتي و شكل‌گيري خاندان‌ها در تحولات اين آيين نقش‌آفرين بوده‌ است. ‌در عصر سلطان اسحاق، غلو دربارۀ مقامات آييني نسبت به دوره‌هاي قبل از آن شدت يافته‌ و از قرن يازدهم به بعد، اندكي از شدت غلو دربارۀ پيشوايان اين آيين كاسته شده‌ است. بررسي نگرش اهل حق در دوره‌هاي مختلف از ديگر اهداف اين نوشتار است.