تحليلي بر بعد عبادي دين از منظر كانت و علامه طباطبايي: از ادبار تا اقبال

ابعاد و ساحت‌ هاي مختلفي براي دين بيان شده است؛ يكي از اين ساحت‌ها ساحت عملي و عبادي دين است. ساحتي كه در آن متدين از آن جهت كه متدين است، مكلف به عمل‌كردن به مناسك و اعمال عبادي خاصي است؛ اما براساس چه مبنايي اين بعد از دين پذيرفتني بوده و آيا بر انجام اين اعمال آثاري مترتب است. اين مقاله به روش توصيفي‌تحليلي بر آن است تا مبناي تفكري كانت و علامه طباطبايي در رابطه با عبادات ديني را بررسي كند. مطابق تفسير رايج از آراي كانت، او به اقتضاي روح مدرنيته و اومانيسم حاكم بر آن، انسان را محور قرار داده و اصالت و موضوعيتي براي تعبد الهي به معناي مصطلحِ ديني آن، قائل نيست. درمقابل، علامه با مبناي اعتقاد به مالكيت مطلق الهي، انسان را موجودي مي‌داند كه در مقابل ولايت تكويني و تشريعي خداوند، عبد مطلق است و شأني جز عبدبودن و عبادت ‌كردن ندارد.