اثر محرك‌هاي رشد گياهي بر عملكرد و اجزاي عملكرد كلزا در شرايط تنش خشكي

هدف از اين تحقيق، تعيين اثرات كاربرد تركيبات محرك رشد بر عملكرد و اجزاي عملكرد كلزا در يك منطقه نيمه‌خشك بر اساس طبقه‌بندي آمبرژه در استان ايلام بود. آزمايش به صورت كرت‌هاي خردشده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار اجرا گرديد. كرت‌هاي اصلي شامل دو رژيم آبياري پس از 80 و 140 ميلي‏متر تبخير از تشتك تبخير كلاس A و جبران رطوبت خاك تا حد ظرفيت زراعي در بافت خاك لوم رسي سليتي بود. كر‌ت‌هاي فرعي شامل: 1) شاهد (كاربرد كودهاي شيميايي مطابق آزمون خاك)؛ 2) تركيب 1 و محلول‏پاشي L-اسيد آمينه (گلايسين، بتايين و پرولين)‏؛ 3) تركيب 1 و كود آبياري 5 كيلوگرم در هكتار هيوميك اسيد در دو مرحله (پس از آبياري دوم و ابتداي ساقه‌روي)؛ 4) تركيب 1 و محلول‏پاشي فولويك اسيد؛ 5) تركيب 1 و محلول‏پاشي عصاره جلبك دريايي؛ و 6) تركيب 1 و كاربرد توأم تيمار‏هاي 2، 3 و5 بود. محلول‏پاشي در كل تيمارها با غلظت 5 در هزار در مراحل خروج از روزت و شروع گلدهي انجام شد. صفات كمّي اندازه‌گيري‌شده شامل عملكرد دانه، تعداد دانه در خورجين، تعداد خورجين در متر مربع، وزن هزار دانه و غلظت عناصر غذايي بود. تجزيه آماري داده‌ها با نرم‌افزار SAS و مقايسه ميانگين‌ها با آزمون دانكن انجام گرفت. نتايج نشان داد كه هرچند تنش خشكي سبب كاهش معني‏دار عملكرد و اجزاي عملكرد شد اما كاربرد توأم محرك‏‌هاي رشد باعث افزايش معني‏دار عملكرد دانه نسبت به شاهد گرديد. مقدار افزايش عملكرد دانه در شرايط بدون تنش خشكي و با تنش خشكي به ترتيب 16.2 و 21.1 درصد بود كه اين داده‌‏ها بيانگر اثر بيشتر مواد محرك رشد بر افزايش عملكرد دانه در شرايط تنش خشكي نسبت به شرايط بدون تنش خشكي بود. در شرايط بدون تنش خشكي، كاربرد اسيد آمينه عملكرد دانه را به طور معني‌داري و به مقدار 14.4 درصد نسبت به شاهد افزايش داد. در شرايط تنش خشكي، بهترين نتيجه با كاربرد توأم محرك‌هاي رشد بدست آمد. كاربرد محرك‌هاي رشد سبب بهبود جذب عناصر غذايي در شرايط تنش خشكي گرديد. به طوري كه در مورد پتاسيم كه عنصري شاخص در بهبود شرايط حاكم بر گياه در شرايط تنش خشكي است با كاربرد فولويك اسيد اثر معني‏داري بر افزايش غلظت پتاسيم نسبت به شاهد داشت و از 2.9 درصد به 3.8 درصد افزايش يافت. همچنين كاربرد توأم محرك‌هاي رشد سبب افزايش غلظت پتاسيم به 3.6 درصد شد. ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﯿﺎنگر اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮان تحمل ﺑﻪ ﺗﻨﺶ خشكي و ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤلكرد گياه كلزا ﺑﺎ كاربرد توأم مواد محرك‏ رشد بود.