بررسي اثرات خشكسالي بر كارايي مصرف آب در اقليم‌ و كاربري‌‌هاي مختلف (مطالعه موردي: استان تهران)

در اين مطالعه به بررسي اثرات خشكسالي بر كارايي مصرف آب (WUE) در اقليم‌ و كاربري‌هاي مختلف استان تهران پرداخته شد. براي محاسبه كارآيي مصرف آب از محصولات توليد ناخالص اوليه (GPP)، تبخير و تعرق (ET) حاصل از سنجنده موديس و شاخص خشكسالي پالمر (PDSI) استفاده شد. سپس روند تغييرات شاخص توليد ناخالص اوليه، تبخير و تعرق، كارايي مصرف آب و خشكسالي در بازه زماني ۲۰۲۱ـ۲۰۰۱ با استفاده از رگرسيون خطي و آزمون‌هاي ‌من‌-كندال و شيب تخمين‌گر ‌سن محاسبه و به دنبال آن از پاسخ كارايي مصرف آب به خشكسالي در اقليم و كاربري‌هاي مختلف با استفاده از آناليز همبستگي مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج حاصل از بررسي روند تغييرات شاخص‌هاي ET، GPP و PDSI با آزمون ‌من‌-كندال نشان داد كه به ترتيب 81/15، 86/28 ،99/83 درصد افزايش و WUE 76/24 درصد كاهش يافته است كه اين نتايج توسط آزمون شيب تخمين‌گر سن نيز تأييد شد. بررسي رابطه كارايي مصرف آب و خشكسالي در اقليم و كاربري‌هاي مختلف نشان داد كه در اقليم خشك اراضي كشاورزي و بوته‌زار به ترتيب 91/86 و 78/93درصد رابطه منفي و كاربري مرتع 51/96 درصد رابطه مثبت داشته است. اراضي‌كشاورزي، مرتع و بوته‌زار مربوط به اقليم نيمه‌خشك به‌ترتيب 85/38، 66/22، 64/27 درصد افزايشي و در كاربري جنگل 84/87 درصد كاهشي بوده است. در اقليم نيمه‌مرطوب به‌ترتيب 53/47، 60/48، 73/41 درصد از مساحت مورد مطالعه در كاربري‌هاي‌كشاورزي، مرتع و بوته‌زار رابطه مثبت و 91/30 درصد از كاربري جنگل رابطه منفي داشته است. در اقليم مرطوب اثرگذاري منفي خشكسالي در 66/04، 61/15 و 50/56 درصد از اراضي كشاورزي، مرتع و جنگل مشاهده شده است. به‌طور كلي با توجه به نتايج ذكر شده، خشكسالي اثر منفي بر كارآيي مصرف آب در استان تهران داشته است و مي‌توان گفت كه مقاومت اكوسيستم در برابر خشكسالي توسط همبستگي ما‌‌بين شاخص خشكسالي و كارايي مصرف آب مشخص مي‌شود.