بررسي روند طوفان‌هاي گردوخاك با استفاده از شاخص DSIA در جنوب‌شرق ايران و ارتباط آن با شاخص NDVIA

طوفان‌هاي گردوخاك پديده‌هايي طبيعي اما با اثرات جدي و مخرب بر محيط‌زيست و جوامع انساني هستند. منطقه جنوب‌شرق ايران يكي از فعال‌ترين منابع طوفان گردوخاك در ايران است و مشكلات و تهديدهاي جدي را به‌ويژه در سال‌هاي اخير به‌دنبال داشته است. هدف اين مطالعه، بررسي تغييرات ناهنجاري مكاني و زماني طوفان‌هاي گردوخاك در جنوب‌شرق ايران طي يك دوره زماني 21 ساله (2020-2000) و ارتباط آن با تغييرات ناهنجاري مكاني و زماني پوشش گياهي در منطقه مورد مطالعه است. براي انجام اين هدف از شاخص DSIA و NDVIA استفاده شد. در آخر، با استفاده از ضريب همبستگي پيرسون ارتباط بين شاخص DSIA وNDVIA  مورد بررسي قرار گرفت. روند تغييرات زماني شاخص DSIA از سال 2000 تا 2012 در بيشتر سال‌ها مثبت و افزايشي است و بيشترين مقدار DSIA در سال 2012 رخ داد كه برابر با 96 درصد است. سپس از سال 2012 تا 2020 اين روند به صورت كاهشي بود و كمترين مقدار DSIA برابر با 67- درصد مربوط به سال 2020 است. همچنين با حركت از شرق به غرب منطقه مورد مطالعه، از مقدار شاخص DSIA كاسته شد. نتايج نشان داد تغييرات NDVIA از سال 2000 تا 2012 نزولي است (كمترين مقدار برابر با 12- درصد در سال 2007)، اما از سال 2012 تا 2020 روند تغييرات صعودي است (بيشترين مقدار برابر با11+ درصد در سال 2014). به علاوه، نتايج همبستگي پيرسون نشان داد شاخص DSIA به‌طور معني‌داري با شاخص NDVI همبستگي دارد، اين همبستگي به صورت منفي است (p-value 0.05 r=0.52) . با توجه به همبستگي منفي و معنادار بين شاخص NDVIA و DSIA، از سال 2012 تا 2020 همراه با بهبود شرايط پوشش گياهي و افزايش شاخص NDVIA از ميزان شاخص DSIA كاسته شد. تأثير اين همبستگي به صورت مكاني نيز مشاهده شد، به‌صورتي كه با حركت از شرق به غرب منطقه با افزايش شاخص NDVIA از ميزان DSIA كاسته شد. نتايج اين مطالعه مي‌تواند اطلاعات كليدي را در برنامه‌ريزي و كاهش اثرات طوفان‌هاي گردوخاك در جنوب‌شرق ايران در اختيار تصميم‌گيران قرار دهد.