شناسايي مسيرها و منابع رخدادهاي گردوغبار در استان يزد با استفاده از مدل HYSPLIT و داده‌هاي سنجش از دور

يكي از پديده هاي مخرب جوي كه مناطق داراي اقليم خشك تا فراخشك مانند استان يزد را به‌شدت تحت تأثير خود قرار مي‌دهد، طوفان گردوغبار است. اين مخاطره جوي، زيان هاي زيادي را به‌دنبال دارد كه از جمله آنها مي‌توان به مشكلات محيط زيستي، اجتماعي-اقتصادي، سلامت انسان، اقليم و ريزاقليم اشاره كرد. پايش مكاني و زماني دقيق گردوغبار مي­تواند به شناسايي مسير و كانون اين پديده كمك كرده و نقشي حياتي در مديريت و كاهش خسارات احتمالي طوفان ايفا كند. در پژوهش حاضر، سه نمونه از طوفان هاي گردوغبار رخ داده در سال 2022 ميلادي در استان يزد مورد واكاوي قرار گرفت. زماني كه ديد افقي كمتر از 3.5 كيلومتر و يكي از كدهاي 06 تا 09و يا 30 تا 35 گزارش شده باشد، يك طوفان گردوغبار مؤثر در نظر گرفته مي‌­شود. براي شناسايي مسيرهاي انتقال توده گردوغبار به استان يزد، از مدل لاگرانژي HYSPLIT استفاده شد. نتايج حاصل از اين مدل نشان داد كه توده‌­هاي گردوغبار براي رسيدن به استان يزد سه مسير اصلي جنوب‌غربي، غربي-شمال‌غربي و شمال‌شرقي را طي مي­كنند. براي بررسي توزيع مكاني گردوغبار و نيز شناسايي دقيق‌­تر منابع گردوغبار از داده‌هاي عمق نوري هواويزها مبتني بر سنجش از دور، فرآورده­ MOD04/ MYD04_L2 و همچنين فرآورده MOD08_D3 استفاده شد. تصاوير به‌دست آمده از سنجنده موديس، كانون هاي گردوغبار خارجي را بيابان ‌هاي بزرگ عراق، سوريه، شبه جزيره عربستان و صحراي تركمنستان و منشاء داخلي گردوغبار انتقالي را مناطق بياباني واقع در استان هاي سمنان و اصفهان در شمال شرق استان يزد معرفي مي‌­نمايند. ضمن اين­ كه تالاب گاوخوني در شمال‌غرب منطقه مورد مطالعه به‌عنوان تشديدكننده گردوغبار انتقالي از مرزهاي غربي كشور عمل مي كند. همچنين نتايج به‌دست آمده از داده‌هاي ماهواره­اي و مدل HYSPLIT با يگديگر همخواني دارند.