شناسايي و غربالگري راهبردهاي توسعه كارآفريني روستايي در نواحي خشك (مطالعه موردي: بخش رضويه شهرستان مشهد)

امروزه مفهوم كارآفريني روستايي با طرح مباحثي مانند تأمين معيشت، بهره‌وري از منابع، اشتغال‌زايي، توانمندسازي و ساير مباحث جذاب مرتبط با توسعه، نقش برجسته‌اي در ادبيات توسعه روستايي داشته است؛ اما توسعه كارآفريني روستايي در ايران به‌رغم تلاش‌هايي كه صورت گرفته، نهادينه نشده است. از اين رو، پژوهش حاضر با هدف‌گذاري كاربردي و با روش تحقيق توصيفي-تحليلي به شناسايي راهبردهاي مطلوب توسعه كارآفريني در نواحي روستايي خشك مي‌پردازد. در اين مطالعه از دو ابزار ‌‌برنامه‌ريزي راهبردي استفاده شد. پرسشنامه تحقيق به كمك 102 نفر كه متشكل از كارآفرينان و خبرگان روستايي است، در 11 روستاي داراي كارآفرين بخش رضويه شهرستان مشهد كه با محدوديت‌هاي بالاي اكولوژيكي مواجه است، تكميل گرديد. بر اساس مطالعات ميداني و اسنادي در بخش رضويه شهرستان مشهد تعداد 17 نقطه قوّت و فرصت به عنوان مزيت و 24 نقطه ضعف و تهديد به عنوان محدوديت و تنگناي پيش روي توسعه كارآفريني در نواحي روستايي شناسايي شد. نتايج نشان داد در ماتريس SWOT با توجه به 2.46=IFE و 2.73=EFE به‌منظور توسعه كارآفريني روستايي راهبردهاي بازنگري كه با به حداقل رساندن ضعف‌ها، سعي در حداكثر استفاده از فرصت‌ها دارند (حداكثر-حداقل) يا WO بهينه شناخته شد. از آنجا كه ماتريس تحليلي SWOT راهبرد‌هاي گوناگوني ارائه مي‌دهد اما تكنيكي براي اولويت‌ها ارائه نمي‌دهد، از ماتريس QSPM استفاده گرديد. لذا در ادامه به كمك اين ماتريس بين 12 راهبرد محافظه‌كارانه «راه‌اندازي مراكز خدمات مشاوره‌اي به منظور ارائه پشتيباني فكري، فني و مهارتي با ايجاد جذابيت و منافع مستقيم و غيرمستقيم براي روستاييان» به عنوان راهبرد كانوني در اولويت اول با امتياز 1.53 قرار گرفت. لذا ضروري است در بازنگري سياست‌هاي مرتبط با كارآفريني، راه‌‌‌اندازي دفاتر فني، مشاوره‌اي كارآفريني روستايي مورد توجه قرار گيرد. نتايج اين بررسي مي‌تواند پايه‌اي براي سياست‌گذاري مناسب در ارتباط با توسعه كارآفريني در نواحي روستايي شهرستان مشهد قرار گيرد.