تغييرات مكاني-زماني دو شاخص خشكسالي ماهواره‌اي و همبستگي آن‌ها با متغيرهاي هيدرواقليم و گياهي در گستره ايران

خشكسالي يكي از فراگيرترين و پرهزينه‌ترين بلاياي طبيعي است كه بشر با آن مواجه است. استفاده از شاخص‌هاي مبتني بر سنجش از دور يكي از ابزارهاي كارآمد جهت پايش تغييرات مكاني-زماني خشكسالي در مناطق وسيع داراي تنوع اقليمي همچون كشور ايران مي‌باشد. پژوهش حاضر به منظور ارزيابي مقايسه‌اي نتايج حاصل از پايش ماهانه وضعيت خشكسالي براساس دو شاخص مبتني بر داده‌هاي ماهواره‌اي در فصل رشد در بازه زماني 21 ساله (2021-2001) در گستره ايران است. محاسبه شاخص شدت خشكسالي (DSI) و استخراج شاخص خشكسالي پالمر (PDSI) در بستر گوگل ارث انجين (GEE) انجام گرديد. به علاوه، با استفاده از آزمون پيرسون، همبستگي دو متغيره بين مقادير اين دو شاخص‌ شدت خشكسالي با متغيرهاي هيدرواقليمي شامل بارش (محصول ماهواره‌اي CHIRPS)، دما (LST سنجنده موديس) و رطوبت خاك (محصولات GLDAS) و پوشش گياهي (NDVI سنجنده موديس) در هفت پهنه‌ اقليمي ايران مورد ارزيابي قرار گرفت. توزيع مكاني طبقات مختلف خشكسالي براساس مقادير DSI و PDSI نشان داد كه در سال 2001 (سال خشك) به‌ترتيب حدود 21 درصد و 99 درصد گستره ايران در شرايط خشكسالي و در سال 2020 (سال مرطوب) به‌ترتيب حدود 92 درصد و 73 درصد كشور در شرايط ترسالي قرار داشته است. براساس تغييرات زماني مقادير DSI و PDSI به‌ترتيب 25 و 75 درصد ماه‌هاي فصل رشد در بازه زماني 21 ساله در گستره ايران، داراي وضعيت خشكسالي خفيف تا بسيار شديد (طبقات D2 تا D5) بوده‌اند. ارزيابي همبستگي‌ دو متغيره به‌تفكيك هفت پهنه اقليمي كشور نشان داد كه بين مقادير DSI و PDSI در پهنه‌هاي اقليمي فراخشك، خشك، نيمه‌خشك شديد و نيمه‌خشك ميانه، رابطه مستقيم معني‌دار وجود دارد و مقادير DSI با درجه حرارت رابطه معكوس معني‌دار و با بارش و رطوبت خاك رابطه مستقيم معني‌دار دارند و همچنين با مقادير NDVI داراي همبستگي مثبت قوي هستند.