نتايج سه‌سالۀ پايش عناصر غذايي برگ درختان بلوط ايراني (Quercus brantii Lindl.) در جنگل‌هاي دچار زوال

مقدمه: پايش عناصر غذايي برگ درختان به‌منظور شناخت چگونگي تغييرات آنها در پاسخ فيزيولوژيك درختان به تنش‌هاي محيطي انجام مي‌گيرد. در پژوهش پيش‌ رو وضعيت عناصر غذايي برگ درختان بلوط ايراني (Quercus brantii Lindl.) درگير خشكيدگي تاجي طي سال‌هاي 1398 تا 1400 پايش شد.مواد و روش‌ها: دو رويشگاه در دامنه‌هاي شمالي و جنوبي در منطقۀ مله‌سياه انتخاب و در هر رويشگاه پنج درخت سالم و پنج درخت درگير خشكيدگي مشخص شد. از هر درخت 20 برگ بالغ و سالم جدا و براي اندازه‌گيري غلظت عناصر نيتروژن، فسفر، پتاسيم، كلسيم و منيزيم به آزمايشگاه منتقل شد. نمونه‌برداري برگ طي سه سال و در مردادماه انجام گرفت. در سمت جنوبي تاج هر درخت چاله‌اي حفر شد و در دو افق، نمونه‌برداري خاك براي اندازه‌گيري رطوبت انجام گرفت. نمونه‌برداري خاك طي سه سال در ماه‌هاي فصل رويش صورت گرفت.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه مقدار نيتروژن برگ در سال 1398 بيشترين (1.48 درصد) و در سال 1399 كمترين (1 درصد) بود و نيز در درختان سالم بيشتر (1.30 درصد) از درختان سرخشكيده (1.22 درصد) بود. مقدار فسفر برگ در تمام سال‌هاي نمونه‌برداري در رويشگاه شمالي بيشتر بود. مقدار پتاسيم برگ در سال 1398 بيشترين (2.22 درصد) و در سال 1399 (0.58 درصد) كمترين بود. مقدار كلسيم و منيزيم برگ در سال 1398 بيشترين (به‌ترتيب 1.8 و 2.36 درصد) و در سال 1400 كمترين (به‌ترتيب 0.57 و 0.69 درصد) بود. مقدار كلسيم برگ در رويشگاه شمالي (1.29 درصد) بيشتر از رويشگاه جنوبي (0.99 درصد) بود. بيشترين مقدار كلسيم برگ در رويشگاه شمالي در درختان سرخشكيده (1.465 درصد) و در رويشگاه جنوبي در درختان سالم (1.241 درصد) بود. نتايج نشان داد كه مقدار رطوبت خاك در تمام سال‌هاي نمونه‌برداري در سايت شمالي بيشتر بود. رطوبت خاك نيز با تغييرات ساليانه همراه بود كه بر تغييرات مقدار عناصر برگ در سال‌هاي مختلف تأثير گذاشت.نتيجه‌گيري: با توجه به تفاوت رويشگاه‌ها از نظر مقدار رطوبت خاك، اسيديته و شوري خاك و نيز تغييرات زماني غلظت عناصر برگ كه در واقع ناشي از تغييرات اقليمي است، نتيجه‌گيري شد كه خشكيدگي تاج درختان بلوط ايراني با سازوكارهاي فيزيولوژيكي درون آنها در جذب آب و عناصر غذايي ارتباط دارد.