ارزيابي صحت و دقت روش‌هاي تعيين موقعيت جهاني در نقشه‌برداري جاده‌هاي جنگلي (مطالعۀ موردي: جنگل جواهرده رامسر)

مقدمه: جاده‌هاي جنگلي از ضروري‌ترين زيرساخت‌ها براي دسترسي و فعاليت‌هاي مديريتي واحدهاي جنگل هستند. مديريت پايدار جاده‌ها نيازمند داشتن اطلاعات مكاني درست از شبكۀ جاده‌هاست. در اين زمينه روش‌هاي مختلفي از نظر صحت، دقت، كارايي و هزينه براي تهيۀ موقعيت مكاني جاده‌ها وجود دارد. به‌دليل قرار داشتن جاده‌هاي جنگلي در مناطق دوردست، كمبود ايستگاه‌هاي مرجع، احتمال دسترسي نداشتن به شبكۀ آنلاين و شرايط مؤثر بر خطا، بررسي روش‌هاي دقيق تعيين موقعيت جاده‌ها از نظر صحت و دقت به‌منظور طراحي و اجراي دقيق آنها براي كاهش حجم عمليات خاكي، هزينه‌هاي مرتبط با آن و مديريت آنها ضروري است.مواد و روش‌ها: در اين پژوهش، صحت و دقت روش‌هاي تعيين موقعيت مانند PPK، RTK، بسترهاي موجود آنلاين O-RTK مانند شميم، سامانۀ موقعيت‌ياب جهاني دستي و نرم‌افزار تلفن همراه در 5 كيلومتر از جاده‌هاي جنگلي ارتباطي و درجۀ دو حوزۀ 30 رامسر بررسي شد. ابتدا از روش استاتيك سريع، مختصات به منطقۀ پژوهش گسترش داده شد و بعد از پس‌پردازش و تعيين نقاط مرجع، مختصات دقيق همۀ نقاط كنترل زميني روي آكس جاده به روش مستقيم به‌دست آمد. سپس مختصات همۀ نقاط، از روش‌هاي مختلف در سه نوبت اندازه‌گيري شد و براي بررسي صحت و دقت روش‌هاي تعيين موقعيت از آزمون‌هاي t تك‌نمونه‌اي، ويلكاكسون و تجزيۀ واريانس استفاده شد.يافته‌ها: نتايج آماري بررسي صحت نشان داد كه بيشترين ميانگين خطا 2.53 متر و 2.38 متر به‌ترتيب براي GPS دستي و اپليكيشن و كمترين آن 0.048 متر‌، 0.049 متر و 0.097 متر به‌ترتيب براي PPK، RTK و شميم بوده است. مقدار RMSE نشان داد كه روش‌هاي اندازه‌گيري سامانۀ موقعيت‌ياب جهاني دستي و اپليكيشن، كمترين صحت و روش‌هاي PPK، RTK و شميم، بيشترين صحت را دارند. براساس آزمون‌هاي t تك‌نمونه‌اي و ويلكاكسون، مقدار خطا (Di) براي همۀ روش‌هاي بررسي‌شده در اين تحقيق برابر نيست. نتايج بررسي دقت نشان داد كه روش سامانۀ موقعيت‌ياب جهاني دستي با ميانگين فاصلۀ 1.1408 متر كمترين دقت و روش‌هاي شميم با ميانگين فاصلۀ 0.0621 و RTK با ميانگين فاصلۀ 0.063 متر بيشترين دقت را دارند. آزمون تجزيۀ واريانس داده‌ها نشان داد كه روش‌هاي اپليكيشن، شميم و PPK، فواصل برابر بين نقاط و همگرايي بيشتر دارند.نتيجه‌گيري: از يافته‌هاي اين تحقيق مي‌توان نتيجه گرفت كه روش اندازه‌گيري PPK، بيشترين صحت و روش اندازه‌گيري شميم بيشترين دقت را دارند. بنابراين براي اهدافي مانند بهينه‌سازي طرح شبكۀ جاده‌هاي جنگلي يا خط پروژه كه به اطلاعات مكاني درست نياز دارند، مي‌توان از اين روش‌ها بهره برد.