تجزيه و تحليل و پهنه‌بندي ميزان فرسايش خاك و ارتباط آن با شاخص‌هاي هيدروژئومورفيك و پوشش‌گياهي ، مطالعه موردي: حوزه آبريز خياوچاي، مشكين شهر

فرسايش خاك از جمله تهديدات زيست‌محيطي جدي است كه مي‌تواند بر جنبه هاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي كشورها تأثير بگذارد. يكي از مدل‌هاي تجربي پركاربرد براي تخمين ميزان فرسايش خاك معادله جهاني فرسايش خاك اصلاح‌شده موسوم به مدل RUSLE مي‌باشد. هدف از اين پژوهش تجزيه و تحليل و پهنه‌بندي ميزان فرسايش خاك و ارتباط آن با شاخص‌هاي هيدروژئومورفيك و پوشش گياهي حوضه آبريز خياوچاي مشكين شهر مي‌باشد. فاكتورهاي مدل RUSLE شامل فرسايندگي باران (R)، فرسايش‌پذيري خاك (K)، توپوگرافي (LS)، پوشش گياهي (C) و عمليات حفاظتي (P) است كه به ترتيب عامل فرسايندگي باران با استفاده از داده‌هاي بارندگي، لايه بافت خاك، مدل رقومي ارتفاعي و كاربري اراضي مي‌باشد در محيط سامانه اطلاعات مكاني (GIS) تهيه شده‌اند و پس از روي‌هم‌گذاري لايه‌ها، مقدار فرسايش سالانه خاك بين 0 تا 150.54 تن بر هكتار در سال در سطح حوضه برآورد شد. در گام بعد شاخص‌هاي هيدروژئومورفيك و پوشش گياهي كه در رخداد فرسايش خاك موثر هستند شامل شاخص رطوبت توپوگرافي (TWI)، شاخص توان آبراهه (SPI)، شاخص انحناء دامنه (Curvatore)، شاخص انحناء مقطع (Profil Curvatore)، شاخص انحناء سطح (Plan Curvatore) و شاخص پوشش گياهي عادي (NDVI) در محيط ArcMap ايجاد و نقشه‌هاي پهنه‌بندي تهيه شدند. نتايج اين پژوهش همچنين نشان داد عامل توپوگرافي با ضريب همبستگي 0.92 درصد بيش‌ترين تاثير را در برآورد فرسايش سالانه خاك توسط مدل RUSLE داشته است. در بررسي ديگر ارتباط بين شاخص‌هاي هيدروژئومورفيك و پوشش گياهي با ميزان فرسايش سالانه خاك انجام گرفت و نتايج نشان داد كه شاخص‌هاي تفاضل پوشش گياهي نرمال‌شده و انحناء مقطع به‌ترتيب با ضريب همبستگي 0.57 و 0.05 نسبت به شاخص‌هاي ديگر به‌ترتيب بيش‌‌ترين و كم‌ترين تاثيرگذاري را دارا مي‌باشند. نتايج اين پژوهش امكان تلفيق شاخص‌هاي موثر هيدروژئومورفيك و پوشش گياهي بر فرسايش و نيز امكان استفاده از ساير شاخص‌هاي موثر و قابليت‌هاي RS و GIS را جهت تخمين كمي مقادير فرسايش خاك را تاييد مي‌نمايد.