تحليل روند شاخص طوفان‌هاي گرد و غبار در ارتباط با پلاياي درياچه اروميه

ايران در قلمرو اقليمي خشك و نيمه خشك واقع شده و در معرض سامانه هاي متعدد گرد و غبار محلي و فرامحلي است. تداوم خشكسالي ها، كاهش پوشش گياهي و گسترش پلاياي نمكي درياچه اروميه، ايجاد كانون هاي گرد و غبار محلي در حاشيه درياچه اروميه در استان آذربايجان شرقي را محتمل ساخته است. تحقيق حاضر با هدف بررسي توزيع مكاني-زماني فرسايش بادي با كاربست شاخص غبارناكي(DSI) در سطح استان آذربايجان شرقي اجرا شده است. براي اين منظور، ابتدا سري داده هاي غبارناكي كه بصورت كدهاي اختصاصي در ايستگاه هاي هواشناسي ثبت شده، در بازه زماني30 سال اخير تهيه و سپس، وجود روند در سري داده هاي ياد شده با استفاده از آزمون من- كندال بررسي گرديد. در ادامه، فراواني وقوع طوفان هاي گرد و غبار براساس شاخص DSI محاسبه شده و توزيع مكاني آنها در محيط GIS بصورت نقشه تهيه گرديد. نتايج آزمون من-كندال براي متوسط سالانه پديده گرد و غبار با منشاء محلي و فرامحلي نشان داد كه شيب روند هر دو دسته از طوفان هاي گرد و غبار محلي و فرامحلي در سطح استان افزايشي است؛ ولي تنها روند موجود در طوفان هاي گرد و غبار فرامحلي در سطح 95% معني دار مي باشد. نتايج اين تحقيق نشان داد كه قسمت عمده طوفان هاي گرد و غبار مشاهداتي در سطح استان آذربايجان شرقي با منشاء فرامحلي هستند؛ با اين وجود، فراواني گرد و غبارهاي محلي در سال هاي اخير از افزايش نسبي برخوردار بوده و اين مسله در ارتباط با تاثير تداوم خشكسالي ها بر كاهش پوشش گياهي و گسترش پلاياي درياچه اروميه قابل توجيه است. در همين ارتباط، بيشترين مقدار شاخص طوفان هاي گرد و غبار(DSI) در حوزه درياچه اروميه در ايستگاه هاي هواشناسي تبريز، سهند و مراغه مشاهده شده است.