ارزيابي مكاني و پهنه‌بندي خطر زمين‌لغزش حوضه آبريز زمكان با استفاده از ماشين بردار پشتيبان و رگرسيون لجستيك

در پژوهش حاضر خطر وقوع زمين‌لغزش در حوضه آبريز زمكان، واقع در استان كرمانشاه، ارزيابي شد. دو مدل ماشين‌بردار پشتيبان (SVM) و رگرسيون لجستيك براي تهيه نقشه حساسيت زمين‌لغزش استفاده شد. در راستاي اهداف تحقيق، 13 لايه اطلاعاتي شامل ارتفاع، شيب، جهت شيب، عدد ناهمواري ملتون، تحدب سطح زمين، طول دامنه، عمق دره، رطوبت توپوگرافيك، بارش، سازندهاي زمين‌شناسي، فاصله از آبراهه، فاصله از جاده و پوشش گياهي به‌عنوان متغيرهاي مستقل استفاده شد. حدود 70 درصد پيكسل‌هاي لغزشي حوضه به‌منظور آموزش و 30 درصد براي اعتبارسنجي مدل استفاده شدند. اعتبارسنجي مدل‌ها با كاربست منحني ROC صورت گرفت. نتايج نشان‌دهنده كارايي و دقت بالاتر تابع پايه شعاعي (RBF) مدل SVM براي تهيه نقشه خطر زمين‌لغزش منطقه است. مساحت زير منحني (AUC) تابع پايه شعاعي حدود 0.951 براي آموزش مدل و 0.944 براي آزمون مدل به‌دست آمد. نتايج بيانگر اين است كه فاكتورهاي شيب با ضريب 0.28، بارش با ضريب 0.27، ليتولوژي با ضريب 0.26 و ارتفاع با ضريب 0.22 كنترل‌كننده‌هاي اصلي وقوع زمين‌لغزش در سطح حوضه آبريز زمكان هستند. توابع مدل SVM و هم‌چنين رگرسيون لجستيك نيز اثرات قطعي فاكتورهاي انتخابي بر وقوع زمين‌لغزش را تائيد كردند. براساس نقشه پهنه‌بندي زمين‌لغزش حدود 35 درصد مساحت حوضه مطالعاتي در كلاس خطرپذيري زياد و بسيار زياد قرار گرفته است. پهنه‌هاي مذكور عمدتاً در نيمه شرقي حوضه توزيع شده‌اند. ارتفاع زياد، غلبه شيب‌هاي تند، دريافت نزولات جوي قابل توجه و رخنمون وسيع سازند كژدمي با تناوبي از لايه‌هاي آهكي، رسي، مارني و شيلي مهم‌ترين دلايل حساسيت بالاي اين پهنه‌ها نسبت به زمين‌لغزش هستند.