باز پژوهي مقبوله عمر بن حنظله و تأثير آن بر استنباط فقهي با تكيه بر آراي امام خميني (ره)

مقبوله عمر بن حنظله از پركاربرد ترين روايت‌ هايي است كه در تحليل مسائل گوناگوني همچون شهرت، تعارض ادله، اجتهاد و تقليد، قضاوت و ولايت مورد استناد قرارگرفته است. هدف از پژوهش حاضر كه با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و شيوه توصيفي - تحليلي انجام‌شده، اعتبارسنجي و تحليل محتوايي اين حديث به‌منظور تعيين ميزان درستي استناد به آن است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد هرچند اين روايت با عنوان «مقبوله» شهرت يافته كه مي‌تواند حكايت از اعتبار آن باشد؛ اما شيوع اين عنوان نتيجۀ اعتماد به توصيف شهيد ثاني است. ترديدهاي اساسي در سند اين روايت و وجود احتمال‌هاي مختلف معناشناختي در عبارات آن، موجب فهم‌هاي فقهي ناسازگار شده است. ازاين‌رو، ادعاي مقبوله بودن اين حديث نزد فقهاي متقدم و متأخر موجه نبوده، نمي‌توان از آن به‌عنوان يك منبع استنباط فقهي يادكرد؛ هرچند محتواي آن، بيانگر وجود نگاهي ساختارمند در حل تعارض روايات و دعاوي نزد اماميه است.