بررسي وضعيت توليد و انتشار كتب حوزه‌ي ارگونومي در ايران

اهداف: يكي از ملاك هاي مهم پيشرفت و توسعه يافتگي انتشار كتاب در حوزه‌هاي علمي است. يكي از حوزه هاي مهم مرتبط با سلامت انساني و شغلي علوم ارگونومي است كه در افزايش بهره وري و سطح تندرستي كاركنان به ياري انسان مي شتابد. هدف مطالعه‌ي حاضر بررسي وضعيت توليد و انتشار كتب حوزه‌ي ارگونومي در ايران است. روش ‌‌‌كار: مطالعه‌ي حاضر به روش توصيفي و تحليل محتوا با رويكرد كتاب‌سنجي انجام گرفت. جامعه‌ي پژوهش شامل تمامي كتب حوزه‌ي ارگونومي ثبت‌شده در سايت كتابخانه‌ي ملي بود. براي دستيابي به كتب مرتبط جست‌وجو با استفاده از كليدواژه‌هاي ارگونومي، مهندسي عوامل انساني و واژگان مرتبط ديگر بدون محدوديت زماني انجام گرفت و اطلاعات به‌دست‌آمده در فرمي كه از قبل در نرم‌افزار Excel طراحي شده بود، وارد شد و در مرحله‌ي نهايي، داده‌ها با استفاده از آمار‌هاي توصيفي تجزيه‌وتحليل شدند. يافته‌ها: به‌طور كلي، ۳۱۳ عنوان كتاب در حوزه‌ي ارگونومي در طي سال هاي ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲ منتشر شده است. روند انتشار كتب در اين حوزه افزايشي بوده است. بيشترين فراواني مربوط به كتاب هاي تأليفي شامل ۷۸/۲۷ درصد از كتب بود. محمدامين موعودي، مجيد معتمدزاده و عليرضا چوبينه مؤلفان فعال‌تر در اين حوزه بودند. حوزه هاي موضوعي كليات و كاربرد ارگونومي، ارگونومي شغلي و مهندسي فاكتورهاي انساني فراواني بيشتري داشتند. انتشارات فن آوران بالاترين رده را بين تمام ناشران به خود اختصاص داده است. در مجموع، ۳۸ جلد كتاب به چاپ مجدد دست يافتند. نتيجه‌گيري: نتايج مطالعه‌ي حاضر نشان داد كه روند انتشار كتب در علم ارگونومي در ايران، افزايشي بود؛ اما در برخي از گرايش هاي اين علم، از جمله بيومكانيك شغلي، ارگونومي شهري، ارگونومي در منازل و ارگونومي كودكان به توجه بيشتر مؤلفان نياز است. همچنين بي‌توجهي به نشر كتب به‌صورت الكترونيكي، به‌طور مشهود، در اين حوزه‌ي علمي ديده مي شود؛ لذا، به ناشران توصيه مي‌كنيم با توجه به مزاياي كتب الكترونيكي، به اين نوع از انتشار توجه بيشتري كنند.