درصد تشابه و روابط تبارشناختي گونه هاي ماهيان خاوياري درياي خزر بر اساس توالي ‌هاي ژنوم ميتوكندريايي

ژنوم ميتوكندريايي يك مدل ايده آل براي مطالعه‌ تكامل و روابط تبارشناختي است. در اين مطالعه، ژنوم هاي كامل ميتوكندريايي شش گونه از ماهيان خاوياري درياي خزر شامل تاسماهي ايراني، تاسماهي روسي، تاسماهي شيپ، ازون‌برون، استرلياد و فيل ماهي همراه با توالي هاي نوكلئوتيدي و آمينواسيدي 13 ژن رمزگر پروتئين به‌ازاي هر ژنوم شامل ND1، ND2، ND3، ND4، ND5، ND6، ATP6، ATP8، COX1، COX2، COX3، ND4L و CYTB از بانك اطلاعاتي NCBI استخراج و مقايسه شدند. نتايج حاصل از تجزيه و تحليل فاصله‌ توالي‌ها در نرم‌افزار DNAStar براساس ژنوم كامل ميتوكندريايي نشان‌‌دهنده‌ بيشترين شباهت ژنتيكي (99 درصد) بين گونه‌هاي تاسماهي ايراني و تاسماهي روسي بود. همچنين كمترين شباهت ژنتيكي (95 درصد) بين گونه‌هاي تاسماهي روسي و فيل ماهي مشاهده شد. در تجزيه و تحليل تبارشناختي حاصل از نرم‌افزار MEGA7، دو خوشه‌ اصلي با دو زير خوشه‌ فرعي براي يكي از خوشه‌هاي اصلي شناسايي شدند. گونه هاي تاسماهي ايراني و تاسماهي روسي در زير خوشه‌ اول، تاسماهي شيپ و استرلياد در زير خوشه‌ ديگر و گونه هاي ازون‌برون و فيل ماهي خوشه‌ متمايز ديگري تشكيل دادند. نتايج حاصل از مقايسه‌ توالي‌هاي نوكلئوتيدي 13 ژن رمزگر پروتئين با نتايج حاصل از توالي هاي كامل ژنوم هاي ميتوكندريايي مشابه بودند. بيشترين تفاوت در توالي‌هاي نوكلئوتيدي ژن‌هاي CYTB، ATP6، ND2، ND5 و ND6 و كمترين تفاوت در ژن ND4L مشاهده شد. نتايج حاصل از مقايسه‌ توالي‌هاي آمينواسيدي 13 ژن متفاوت بود، از آنجا كه ترتيب گونه‌ها در درخت تبارنما تغيير كرد، شباهت ژنتيكي 100 درصدي براي برخي ژن ها همچون COX3 و ND4L شناسايي شد. براساس نتايج پژوهش حاضر، توالي‌هاي ژنوم ميتوكندريايي مي‌توانند براي مطالعات تبارشناسي و خوشه‌بندي گونه‌هاي متفاوت ماهيان خاوياري مورد استفاده قرار گيرند. اگرچه، صحت بررسي ها با استفاده از ژنوم هاي كامل ميتوكندريايي بالاتر از توالي هاي نوكلئوتيدي ژن ها است و استفاده از توالي هاي آمينواسيدي به‌دليل ماهيت كدوني آن‌ها پيشنهاد نمي شود.