تأثير پايگاه اقتصادي−اجتماعي بر دينداري فرا‎تحليل پژوهش ‎هاي دينداري دو دهه اخير در ايران

گستردگي و پراكندگي مطالعات با موضوع پايگاه اقتصادي−اجتماعي و دينداري، ضرورت استفاده از روش فراتحليل را دوچندان كرده است. هدف مقاله حاضر، تركيب نتايج پژوهش‎هاي انجام شده در رابطه با پايگاه اقتصادي−اجتماعي و دينداري و استخراج نتايج جديد به‌منظور تفسير معتبرتر يافته‎هاست. جامعه آماري اين پژوهش را تمامي تحقيقات علمي پژوهشي ايران پيرامون رابطه بين پايگاه اقتصادي−اجتماعي و دينداري طي سال‌هاي 1383 تا 1399 تشكيل داده است كه در يكي از پايگاه‎هاي اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي، پايگاه مجلات تخصصي نور، پايگاه اطلاعات نشريات كشور، پايگاه مركز اسناد و مدارك علمي ايران نمايه شده‎اند. در كل تعداد 26 سند پژوهشي يافت شد كه از ميان آنها 16 پژوهش، شرايط و ملاك‎‎هاي انتخاب را داشتند و وارد نرم‌افزار جامع فرا‎تحليل (CMA) شدند. در گام نخست، سوگيري انتشار و همگني مطالعات بررسي شد و آزمون‌هاي آماري استفاده شده در اين بخش، حكايت از عدم سو‎گيري انتشار و ناهمگني مطالعات دارند. در گام بعدي، اندازه اثر و همچنين، نقش متغيرهاي تعديل‎گر ارزيابي شدند كه نتايج بيان‌كننده آن است كه اندازه اثر پايگاه اقتصادي−اجتماعي بر دينداري معادل (0.168-) است كه بر‎حسب نظام تفسيري كوهن، در حد «كوچك» ارزيابي مي‌شود. به سخن ديگر، متغير مستقل «پايگاه اقتصادي−اجتماعي» تأثير اندك، امّا معناداري بر متغير وابسته «دينداري» دارد. همچنين، يافته‎ها نشان مي‌دهد كه متغير «محل سكونت» مي‎تواند در رابطه بين پايگاه اقتصادي−اجتماعي و دينداري نقش تعديل‎كنندگي را ايفا كند؛ به‌نحوي‌كه پايگاه اقتصادي−اجتماعي شهرستان‌نشين‎ها در مقايسه با تهران‌نشين‎ها تأثير بيشتري بر دينداري آنها دارد.