ارتباط وضعيت ترجيحات غذايي و شاخص توده بدني با متغيرهاي دموگرافيك در دانش‌آموزان دوره دوم ابتدايي شهرستان ملكان

مقدمه: ترجيحات ‌غذايي تعيين‌كننده انتخاب غذا هستند و به طور قابل توجهي با رژيم ‌غذايي و پيامدهاي سلامتي ارتباط دارند. چاقي و اضافه وزن يكي از مشكلات سلامتي نوجوانان در دنيا مي‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تعيين ارتباط وضعيت ترجيحات غذايي و شاخص توده بدني (Body mass index يا BMI) با متغيرهاي دموگرافيك در دانش‌آموزان دوره دوم ابتدايي شهرستان ملكان در استان آذربايجان شرقي انجام شد. روش‌ها: اين مطالعه از نوع مقطعي، توصيفي- تحليلي بود كه بر روي 582 دانش‌آموز دختر و پسر مقطع ابتدايي دوره دوم مدارس دولتي و غير انتفاعي سه شهر شهرستان ملكان (ملكان، ليلان و مبارك‌شهر) به روش نمونه‌گيري خوشه‌اي تصادفي دو مرحله‌اي انجام‌ شد. اطلاعات با استفاده از پرسش‌نامه دو قسمتي سؤالات زمينه‌اي و پرسش‌نامه محقق‌ ساخته ترجيحات ‌غذايي به صورت آنلاين در بستر برنامه پرس‌لاين ﺟﻤﻊ‌آوري گرديد. از نسبت روايي محتوا (Content validity ratio يا CVR) و شاخص روايي محتوا (Content validity index يا CVI) براي روايي و از ضريب Cronbach´s alpha جهت پايايي پرسش‌نامه استفاده شد (98/0 = CVI، 91/0 = CVR). ﺩﺍﺩﻩ‌ﻫﺎ با استفاده از آزمون‌هاي Mann–Whitney، t، One-way ANOVA، Kruskal-Wallis و 2c در ﻧﺮﻡ‌ﺍﻓﺰﺍﺭ SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: بين ترجيحات ‌غذايي دانش‌آموزان با متغيرهاي ‌جنسيت (001/0 P)، سن (۰27/۰ = P)، پايه ‌تحصيلي (۰27/۰ = P)، تحصيلات ‌مادر (028/0 = P)، شغل‌ مادر (002/0 = P)، تحصيلات پدر (046/0 = P)، محل سكونت (001/0 = P) و درامد خانواده (002/0 = P) ارتباط معني‌داري مشاهده ‌شد. همچنين، بين BMI دانش‌آموزان با نوع مدرسه (002/0 = P)، تحصيلات پدر (033/0 = P) و سن مادر (013/0 = P) رابطه معني‌داري وجود داشت. نتيجه‌گيري: نتايج حاكي از ارتباط بين ترجيحات غذايي و BMI نوجوانان با متغيرهاي دموگرافيك مي‌باشد كه با توجه به وجود عوامل خطر، لازم است آموزش مديريت وزن خانواده محور ارايه گردد. اهميت توجه به راهبردهاي بالقوه‌ براي تقويت الگوهاي تغذيه سالم نوجوانان و ارايه برنامه آموزشي كه بتواند رفتارهاي غذايي كودكان را بهبود بخشد و بار احتمالي بيماري‌هاي مرتبط با رفتار غذايي مانند چاقي را بر سيستم مراقبت‌هاي بهداشتي كشور كاهش دهد، لازم به نظر مي‌رسد.