بررسي عوامل مؤثر بر شكل‌گيري حس مكان در اتاق بستري كودكان در سال 1401 (نمونه موردي: بيمارستان كودكان امام حسين (ع) شهر اصفهان)

مقدمه: حس مكان از جمله معيارهاي ارزيابي محيط‌هاي باكيفيت در معماري و يك تجربه مثبت از مكان است كه بر اساس تعامل شناختي، عاطفي و رفتاري بين افراد، گروه‌ها و مكان كالبدي شكل مي‌گيرد. بيمارستان كودكان احساسات منفي مانند استرس، ترس و آشفتگي را براي كودك به همراه دارد و رسيدن به حس مكان كه يك رابطه عاطفي مثبت بين كودك و محيط است نه تنها مي‌تواند اين تأثيرات منفي را خنثي كند، بلكه روند بهبودي را تسريع مي‌كند. هدف از انجام پژوهش حاضر، دستيابي به عوامل مؤثر در شكل‌گيري حس مكان در فضاي بستري كودكان بود. روش‌ها: اين مطالعه كيفي به روش تحليل مضمون با رويكرد Braun و Clarke انجام شد. جامعه آماري شامل كودكان 7 تا 12 ساله بستري در بيمارستان كودكان امام حسين (ع) شهر اصفهان بود. حجم نمونه به صورت هدفمند و با رسيدن به اشباع نظري به دست آمد. 20 مصاحبه نيمه ساختار يافته از والدين كودكان به روش تحليل مضمون انجام گرديد و در نرم‌افزار ATLAS ti مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: بر اساس نظر والدين، كيفيت فضاي بستري به پنج مضمون اصلي شامل «اجزاي كالبدي اتاق، تأمين ايمني و سلامت جسمي، حواس‌پرتي مثبت، احساس امنيت و آرامش رواني و تأمين آسايش محيطي» و 22 مضمون فرعي وابسته است. به روايت والدين، اتاق بستري باكيفيت، مكاني است كه بتواند حواس كودك را از محيط دردآور بيمارستان دور و زمينه را براي تخيل و ايجاد احساس مثبت در وي فراهم نمايد. مكاني كه اجزاي فيزيكي و كالبدي آن، هم سلامت جسمي كودك و آسايش محيطي را تأمين كند و هم زمينه را براي احساس آرامش و امنيت رواني كودك فراهم آورد. نتيجه‌گيري: مضامين به دست آمده از نظرات والدين، تأمين‌كننده سه بعد «كالبدي، احساسي و رفتاري» مؤثر در مدل شكل‌گيري حس مكان است. با به كارگيري اين مضامين در طراحي فضاي بستري، محيط كالبدي مي‌تواند با تأمين نيازهاي جسمي و روحي كودك، رفتار و ادراك وي را تحت تأثير قرار دهد و منجر به برقراري رابطه احساسي كودك با مكان و در نهايت، شكل‌گيري حس مكان شود.