طراحي الگوي توسعه دوسوتواني سازمان‏هاي فناوري‌محور به‌منظور تجاري‌سازي محصولات نوآورانه (موردپژوهي: جهاد دانشگاهي)

زمينه و هدف: دوسوتواني سازماني به توانايي سازمان‌ها در انجام فعاليت‌هاي متضاد و متناقض اشاره دارد، اين مفهوم در سازمان‌هاي نوآور مبتني بر فناوري، اهميت زيادي دارد؛ زيرا اين سازمان‌ها به تركيب خلاقيت و نوآوري با كارايي و بهره‌وري نياز دارند. جهاد دانشگاهي به‌عنوان يك سازمان مبتني بر فناوري، براي تجاري‌سازي محصولات و خدمات نوآورانه خود نيازمند دوسوتواني است؛ هدف پژوهش حاضر، طراحي الگوي توسعه دوسوتواني سازمان‌هاي فناوري‌محور، به‌منظور تجاري‌سازي محصولات نوآورانه است. روش: استراتژي پژوهش، مبتني بر نظريه‌پردازي داده‌بنياد و روش تجزيه‌وتحليل داده‌هاي پژوهش، روش سيستماتيك (مدل نظام‌مند) اشتراوس وكوربين است. اطلاعات با ابزار مصاحبه گردآوري شده است؛ بدين ترتيب كه در فاز كيفي ۱۶ مصاحبه با خبرگان سازمان‌هاي فناورانه جهاد دانشگاهي و ۴ مصاحبه تكميلي براي دستيابي به اشباع نظري، انجام شده است. يافته‌ها: در اين پژوهش مقوله محوري، مديريت دوسوتواني سازماني شناسايي شد كه مفاهيم زيرمجموعۀ آن عبارت‌اند از: مديريت ساختار دوسوتواني، مديريت فرهنگ نوآورانه و مديريت فرايندهاي دوسوتواني. مفاهيم زيرمجموعه شرايط علي عبارت‌اند از: مديريت و رهبري دوسوتوان، منابع انساني دوسوتوان، ساختارهاي چندوجهي. زيرمجموعه بسترها عبارت‌اند از: فرهنگ دوسوتواني سازماني، اسناد بالادستي، فرهنگ جهادي. راهبردهايي كه از مدل نظريه‌پردازي داده‌بنياد شناسايي شد، عبارت‌اند از: طراحي فرايندهاي منابع انساني دوسوتوان، طراحي مدل تجاري‌سازي فناوري، طراحي نظام ارزشيابي دوسوتواني سازماني و طراحي نظام تخصيص منابع. از سوي ديگر، ارتباطات نهادي در حوزه علم‌وفناوري و محيط دوسوتواني سازماني، به‌عنوان عوامل مداخله‌گر بودند. در نهايت ارزش‌آفريني، تكميل زنجيره فناوري، توسعه سازماني و مديريت تناقض‌هاي سازماني، پيامدهاي شناسايي و تبيين عوامل مؤثر بر دوسوتواني سازماني در راستاي تجاري‌سازي در سازمان‌هاي مبتني بر فناوري بود. نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش حاضر نشان داد كه مديريت دوسوتواني سازماني، در موفقيت تجاري‌سازي سازمان‌هاي مبتني بر فناوري، نقش بسزايي ايفا مي‌كند. مديريت ساختار، فرهنگ و فرايندهاي دوگانه، از عوامل كليدي مؤثر بر دوسوتواني سازماني هستند. همچنين، شرايطي مانند مديريت و رهبري دوسوتوان، منابع انساني دوسوتوان و ساختارهاي چندوجهي بر اين فرايند تأثيرگذارند؛ بنابراين پيشنهاد مي‌شود كه سازمان‌ها با تمركز بر راهبردهايي چون طراحي فرايندها و مدل‌هاي تجاري‌سازي دوگانه، زمينه لازم براي دستيابي به دوسوتواني و تجاري‌سازي موفق را فراهم آورند. انجام مطالعات بيشتر در اين حوزه ضروري است.