مطالعه تحليلي ساختار نگاره‌هاي نسخه خمسه نظامي سال 909 هجري موجود در كتابخانه بادليان

ادبيات و هنر هر ملتي از پايه‌هاي بنيادين فرهنگ آن ملت محسوب مي‌شود. ادبيات حماسي، غنائي، تعليمي، مذهبي و عرفاني ازجمله مضامين پركاربرد در هنر هستند و سرمنشأ آفرينش آثار ماندگار و غناي نگارگري ايران به شمار مي‌روند. يكي از منابع ادبي مشهور كه در دوره‌هاي مختلف موردتوجه هنرمندان بوده و توسط نگارگران مصور شده،‌ خمسه نظامي است. يكي از نسخه‌هاي ارزشمند از خمسه نظامي مربوط به سال 909 هجري قمري مصادف با سال 1504 ميلادي موجود در كتابخانه بادليان دانشگاه آكسفورد است كه در اين پژوهش تلاش شده است ساختار طرح و ويژگي‌هاي شكلي و بصري نگاره‌هاي خمسه نظامي موجود در كتابخانه بادليان بررسي و تحليل شود. همچنين هدف ديگر، مطالعهٔ نسبت ميان اين نگاره‌ها با ويژگي‌هاي سبك‌شناختي مكتب شيراز است. پرسش هاي پژوهش عبارت‌اند از: 1. ويژگي‌هاي بصري و ساختار طرح و تركيب بندي در نگاره‌هاي نسخه خمسه نظامي چيست؟ 2. نسبت ميان اين نگاره‌ها با ويژگي‌هاي سبك‌شناختي مكتب تركمان شيوه شيراز چگونه است؟ پژوهش حاضر ازنظر هدف، بنيادي -نظري و از منظر ماهيت و روش، توصيفي- تحليلي است. شيوه‌ي گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي است و شش نگاره از اين نسخه به روش غير احتمالي انتخاب و به روش كيفي مورد تجزيه‌وتحليل قرارگرفته است. يافته‌هاي پژوهش گوياي آن است كه ساختار و ويژگي‌هاي بصري اين نگاره‌ها شامل، سادگي و هماهنگي در ساختار تركيب‌بندي‌، بي‌آلايشي آميخته با دقت در رسم عناصر بصري، اهميت به پيكره‌هاي انساني و تبديل آن به مهم‌ترين بخش از فضاي تصوير، ترسيم ساده مناظر طبيعي در خدمت ساختار تصوير و رسم قالب‌بندي شده گياهان و تبديل آن به فضاهاي پركننده، است. همچنين ويژگي‌هاي موجود با خصلت سبك‌شناختي سنت نقاشي مكتب نگارگري تركمان شيوه شيراز در تناسب بوده و كيفيت زيبايي شناسانه خاص نگاره‌ها، توسط شكل ها و تركيب آن‌ها در كنار يكديگر قابل‌درك است.