تمايز دعوت به معامله و ايجاب: مطالعه تطبيقي حقوق ايران و انگلستان

تشخيص ايجاب از دعوت به معامله، ساليان متمادي در ميان حقوقدانان محل بحث و بررسي مي‌باشد. پرسش اصلي اين جستار آن است كه با چه معياري مي‌توان ايجاب را از دعوت به معامله متمايز ساخت. در پاسخ به اين پرسش، نويسندگان با نگاهي تطبيقي به حقوق ايران و انگلستان و رويكردي توصيفي-تحليلي بدين نتيجه دست يافتند كه مي‌توان سنجشي را تحت عنوان «قابليت عرضه» در حقوق انگلستان و بر مبناي نظريه «لرد هرشل» و «لرد پاركر» پذيرفت. در حقوق ايران اما با توجه بدانكه، نويسندگان در رابطه با عينيت بخشي به نهاد‌ها و نظريه‌هاي حقوقي كمتر سخن به ميان آورده‌اند، سنجش فوق توان پذيرش را دارد و مانعي براي قبول آن وجود ندارد. همچنين لحاظ مقدمه حرام و سد ذرائع منجر به تقويت ديدگاه مذكور و پذيرش اين سنجش است. اين رويكرد به طور خلاصه بيان مي‌كند كه اگر تجارتخانه قابليت عرضه در هنگام ارائه پيشنهاد را نداشته باشد، بايد پيشنهاد را دعوت به معامله تلقي كرد و نه ايجاب. از طرفي عكس قضيه نيز صادق است و اگر تجارتخانه داراي سابقه توليد انبوه و به ميزان پيشنهاد مشتريان يا بيش از آن بوده است با توجه به آن كه ايجاب تلقي كردن چنين پيشنهادي سبب نقض قرارداد نمي‌شود، عرف معاملاتي نيز همين استنتاج را تقويت مي‌كند و پيشنهاد را ايجاب مي‌خواند.