تاثير نوع سامانه آبياري بر ميزان آب آبياري، عملكرد و بهره وري آب گندم در شرايط زارعين ) مطالعه موردي: استان همدان

محدوديت منابع آب و خشكسالي‌هاي اخير لزوم استفاده مناسب و بهينه از منابع آب را چند برابر نموده است. آبياري قطره‌اي يكي از روش‌هاي نوين آبياري است كه با هدف استفاده بهينه از آب و افزايش بهره‌وري آب در خيلي از محصولات كشاورزي از جمله گندم استفاده مي‌شود. اين پژوهش به‌منظور بررسي سامانه‌هاي آبياري قطره‌اي نواري اجرا شده در سطح مزارع گندم استان همدان و مقايسه آن با ساير سامانه‌هاي رايج در منطقه طي سال‌هاي 1396 تا 1398 انجام شد. در اين پژوهش ابتدا مزارعي با روش نمونه‌گيري تصادفي انتخاب و مورد ارزيابي قرار گرفتند. پارامترهاي مورد اندازه‌گيري شامل ميزان آب آبياري، عملكرد محصول، بهره‌وري آب، شوري آب آبياري و تغييرات شوري خاك بود. ميزان حجم آب آبياري در مزارع داراي سامانه آبياري قطره‌اي از 2716 تا 5760 مترمكعب در هكتار متغير و بطور ميانگين 4153 متر مكعب در هكتار به دست آمد. ميانگين حجم آب آبياري در مزارع داراي سامانه آبياري باراني و سطحي به‌ترتيب 4090 و 5918 مترمكعب در هكتار بود. بيشترين ميزان متوسط عملكرد مربوط به سامانه آبياري قطره‌اي، به ميزان 5581 كيلوگرم بر هكتار و بعد از آن دو سامانه آبياري باراني و سطحي با 4381 و 3000 كيلوگرم در هكتار بود. بالاترين ميانگين بهره‌وري آب (آب آبياري+ بارندگي موثر+ آب آبشويي) مربوط به سامانه آبياري قطره‌اي (0.88 كيلوگرم بر متر مكعب) و در دو سامانه باراني و سطحي به‌ترتيب برابر 0.8 و 0.39 كيلوگرم بر متر مكعب برآورد شد. كاربرد آبياري قطره‌اي نسبت به دو سامانه آبياري باراني و سطحي علاوه بر افزايش عملكرد، باعث افزايش 10 و 125.6 درصدي بهره‌وري آب گرديد. نتايج نشان داد كه ميزان شوري خاك در سامانه آبياري قطره‌اي در اواخر فصل رشد نسبت به اوايل بهار افزايش يافته است، بنابراين بايستي ميزان آب آبشويي مورد نياز به ميزان آب كاربردي (آب آبياري+ بارندگي موثر) در سامانه مذكور اضافه شود.