ارزيابي و پايش خشكسالي در دشت قزوين با استفاده از شاخص ‌هاي مبتني بر MODIS در سامانه گوگل ارث انجين

خشكسالي يك پديده طبيعي است كه سيستم هاي مختلف اقليمي، هيدرولوژيكي و محيطي را تحت تاثير قرار مي‌دهد مدلسازي خشكسالي موضوع مهمي است زيرا به منظور مهار يا كاهش اثرات آن‌ و براي حفظ منابع آبي و مديريت اجتماعي امري مهم و ضروري تلقي مي‌شود. در اين پژوهش با استفاده از شاخص‌هاي چندگانه مبتني بر MODIS و مجموعه داده‌هاي بارش CHIRPS به بررسي ويژگي‌هاي مكاني و زماني، شدت و فراواني خشكسالي در دشت قزوين در بازه زماني 20 ساله به منظور شناسايي و توصيف خشكسالي بر اساس شاخص‌هاي مختلف پرداخته شد. نتايج حاصل از بررسي‌ها بر اساس شاخص TCI نشان داد كه در سال‌هاي 2004 و 2020 حدود 63% و 76% از دشت به ترتيب تحت تاثير خشكسالي متوسط تا شديد قرار دارد، با اين تفاوت كه نتيجه بررسي شاخص VCI در همين سال‌هاي بررسي شده نشان مي‌دهد كه تنها 54.1% و 67.3% از سطح منطقه تحت تأثير، سطوح شدت خشكسالي مشابه را نشان مي‌دهد. بنابراين شاخص TCI نسبت به شاخص‌ VCI تنش خشكي نسبتاً بيشتري را برآورد كرده است. از سال 2014 به بعد نواحي شرق و جنوب شرقي دشت به تدريج با روند افزايشي خشكسالي رو به رو هستند و در سال‌هاي 2018 تا 2020 با شدت بسيار بيشتري با خشكسالي مواجه شده است. در بررسي همبستگي بين شاخص‌هاي مختلف نيز شاخص PDSI بيشترين ميزان همبستگي را با شاخص SPI 1 با مقدار عددي 0.74 داشته است. دشت قزوين در حال حاضر به دليل تغييرات اقليمي و عدم بهره‌وري مناسب در استفاده و توزيع منابع آبي در معرض خشكسالي قرار دارد. بنابراين توصيه مي‌شود پايش مداوم خشكسالي و استفاده از سيستم‌هاي هشدار اوليه در جلوگيري از وقوع احتمالي رويدادهاي خشكسالي به نسبت شديد در آينده و احتمال خطرات ضمني براي دشت قزوين موثر باشد.