تأثير جريان ملي‌گرايي عربي بر هنر مدرن مصر (مطالعۀ تحولات هنر مدرن مصر از 1920 تا 1960)

هنر مدرن مصر در بستر جنگ‌هاي استقلال‌طلبانه، ايدئولوژي چپ‌گرايانه و احساسات ملي‌گرايانه طي دهة 1920 تا 1960 شكل گرفت. هنرمندان مدرن مصر به دنبال هنري بومي، ملي و مصري بودند تا بتوانند از طريق آن تماميت مصر را ترسيم كنند. برخلاف اين ايده كه هنر مدرن پديده‌اي غربي و اروپايي است، هنرمندان كشورهاي غيرغربي همچون مصر به تجربه‌هاي مهمي در مدرنيسم هنري بومي، ملي و غيرغربي رسيده‌اند، گرچه در تاريخ‌نگاري هنر مدرن اغلب اين تجربه‌ها ناديده گرفته مي‌شوند و كمتر مورد توجه قرار مي‌گيرند. در مقالة حاضر به اين پرسش‌ها مي‌پردازيم كه مدرنيسم هنري مصر چگونه شكل گرفت؟ چگونه ملي‌گرايي مصري بر جريان هنري ملي و مصري تأثير داشت؟ هنرمندان به چه تجربه‌هايي در مصر دست يافتند؟ براي پاسخ به اين پرسش‌ها روش تاريخ‌پژوهي در پيش گرفته مي‌شود تا با گردآوري مستندات و مطالعات منابع موجود، روند استنباطي از تحولات هنر مدرن مصر ترسيم شود. هدف اين پژوهش بررسي نحوة شكل‌گيري هنر مدرن مصر به عنوان يك كشور غير غربي و تبلور انواع ناسيوناليسم سياسي، اجتماعي و فرهنگي در آن است. پژوهش حاضر از نوع كيفي و به روش توصيفي- تحليلي با استفاده از روش تاريخ‌پژوهي به انجام رسيده است. نتايج پژوهش نشان داد سه جريان زير را بايد در ملي‌گرايي مصر متمايز كرد كه هنرمندان متأثر از اين سه جريان به تجربه‌هاي متفاوت از هنر مدرن مصر ارائه دادند: 1. ناسيوناليسم فرهنگي: باستان‌گرايانه و تاريخ‌گرايانه (همچون آثار محمود مختار)، 2. ناسيوناليسم اجتماعي: بومي‌گرايانه و منظره‌نگارانه (همچون آثار راغب اياد)و 3. ناسيوناليسم سياسي: بيانگرانه و سوسياليستي (همچون آثار عبدالهادي الجزر). بررسي آثار هنرمندان حاكي از تلاش آنها در شكل‌دادن به مدرنيسم هنري بومي و ملي داشت. اين تجربه‌هاي هنرمندان مصري الهام‌بخش هنرمندان بسياري در جهان عرب طي سال‌هاي 1920 تا 1960 بود.