تهران: جدال با زيبايي‌شناسي؟

اهميت آنچه كه «زيبا» ست، از قرن پنجم پيش‌ازميلاد كه افلاطون، ميان امر عقلاني و منطقي1 با امر خوب، احساسي و اداراكي2 تمايز قائل شد، مطرح گرديد. گذر از دوران و تجربه‌ اقسام تحولات جوامع، راه ورود اين پديده را، كه قبل از تعريف علمي و مدون در ادبيات فلاسفه رايج بود و جوامع برداشتي شهودي از آن داشتند، به گفتمان آكادميك گشود : «علم امور محسوس»3 كه در نيمه‌ قرن هجدهم، توسط الكساندر بومگارتن4 تبيين شد. پس از آن فهم و ارزيابي امر زيبا در قالب علم «زيبايي‌شناسي» رايج شد و به‌دور از آن‌كه محدود به دنياي هنر بماند و بر ابعاد ذهني دلالت كند، مقياس عيني و كاركردي يافت. مصداق شناخته‌شده‌ اين دگرديسي، در ادبيات شهر، عبارت «زيبايي‌شناسي‌شهري» است. جوامع، از دوران تبلور شهرهاي روم و يونان باستان تا شهرهاي امروزي در جاي‌جاي جهان، با اقدامات منتج از نگاه زيبايي‌شناسانه يا مداخلات شهري با اهداف زيبايي‌شناسانه آشنا هستند. تزيين نماي بناهاي شهري با انواع موتيف‌ها، خلق پرسپكتيوهاي بصري قاب‌بندي‌شده، زينت‌دهي به فضاهاي باز شهري با استفاده از پوشش گياهي و اين قبيل اقدامات در زمره‌ اقدامات زيبايي‌شناسانه قرار مي‌گيرند. مديريت ‌شهري با بهره‌گيري از ابزار عيني و ملموس از يك‌سو، و اتكا به ظرفيت‌هاي ذهني و غيرملموس از سوي ديگر، درصدد تحقق اهداف زيبايي‌سناسي در بستر شهرهاست. آنچه در اين مبحث سؤال‌برانگيز شده، نحوه‌ مواجهه‌ مديريت‌شهري با اين موضوع در تهران است كه به‌نظر مي‌رسد، به‌دور از آن‌كه ظرفيت‌ها، امكانات، نيازها و شيوه‌هاي برآمده از زيبايي‌شناسي يا منتج‌به زيبايي‌شناسي را درك كرده باشد و با آن‌ها هم‌سو شود، گويي موضع مقابله با آن اتخاذ كرده و به جدال با زيبايي‌شناسي برخاسته است.